Yenidoğanda hipoglisemi, doğumdan sonraki ilk günlerde kan şekerinin bebeğin ihtiyacını karşılayamayacak düzeye inmesidir. Doğumla birlikte plasentadan gelen sürekli şeker akışı aniden kesilir; bebek artık kendi depolarını ve ilk emzirmeleri kullanmak zorundadır. Bu geçiş dönemi, bazı bebeklerde sorunsuz, bazılarında ise yakın takip gerektiren bir süreçtir.
İlgili: Çocuklarda hipoglisemi | Diyabetik anne bebeği | Doğuştan insülin fazlalığı
Ne kadar sık görülür?
Zamanında doğmuş, sağlıklı bebeklerde belirti veren hipoglisemi 1000 canlı doğumda 1-3 bebekte bildirilmiştir. Risk taşıyan gruplarda ise bu sıklık birkaç kat artar. İyi haber şudur: geçici tipteki hipoglisemi çoğu bebekte ilk 2-3 günden sonra kendiliğinden dengelenir.
Hangi bebeklerde kan şekeri takip edilir?
| Risk grubu | Neden risk taşır? |
|---|---|
| Erken doğan bebekler | Karaciğer şeker deposu, kas proteini ve yağ dokusu henüz yeterince birikmemiştir |
| Doğum kilosu haftasına göre düşük bebekler | Depolar sınırlıdır; vücut şekeri yeniden üretmekte zorlanır |
| Annesinde diyabet olan bebekler | Doğum öncesi yüksek şekere maruziyet, doğumdan sonra fazla insülin salgılanmasına yol açar |
| İri doğan bebekler | İnsülin salgısı yüksek olabilir |
| Doğumda zorlanan, oksijensiz kalan bebekler | Geçici insülin fazlalığı ve artmış enerji tüketimi |
| Enfeksiyon, soğuma veya solunum sıkıntısı olan bebekler | Enerji tüketimi artar, beslenme kesintiye uğrar |
| İkizlerde ağırlık farkı olan eş | Beslenme ve depolanma yetersizliği |
Erken doğan bebeklerin genel izlemi için prematüre bebek ve prematüre beslenmesi yazılarımıza bakabilirsiniz.
Yenidoğanda hipoglisemi belirtileri
Bu yaş grubunda belirtiler silik ve aldatıcıdır; birçoğu başka yenidoğan sorunlarında da görülür. Bu nedenle riskli bebeklerde belirti beklenmeden ölçüm yapılır.
- Emmede isteksizlik, beslenmeyi yarıda bırakma
- Aşırı uyku hali, uyandırmada zorluk veya tam tersi huzursuzluk
- Titreme, ellerde ve çenede sıçrama tarzı hareketler
- Kaslarda gevşeklik, tiz sesli ağlama
- Soluk veya morumsu renk, solunum duraklamaları
- Vücut ısısının düşmesi, kasılma nöbeti
Bu bulgular yenidoğan hastalıkları arasında birçok tabloda ortaktır; ayırt etmenin tek yolu kan şekerinin ölçülmesidir.
Erken doğan ve küçük doğan bebeklerde durum neden farklı?
Bu bebeklerde sorun yalnızca depoların azlığı değildir. Şekeri yeniden üretmek için gereken karaciğer enzim sistemleri ve hormonal düzenleme henüz olgunlaşmamıştır. Kanda şeker yapımında kullanılacak ham maddeler bulunsa bile vücut bunları verimli kullanamaz. Ayrıca yaşamın ilk gününde yağ yıkımından elde edilen alternatif yakıtlar bu bebeklerde daha düşüktür; yani beyin için ikinci bir güvenlik ağı da zayıftır.
Tedavi ve izlem nasıl yapılır?
İlk adım her zaman erken ve sık beslenmedir. Doğumdan sonraki ilk saat içinde emzirmeye başlamak, ten tene temas ve soğumayı önlemek en etkili koruyucu önlemlerdir; ayrıntılar için anne sütü yazımıza bakınız. Riskli bebeklerde beslenmelerden önce belirli aralıklarla kan şekeri ölçülür.
Solunum sıkıntısı gibi nedenlerle bebek beslenemiyorsa ya da beslenmelere rağmen kan şekeri 50 mg/dL üzerinde tutulamıyorsa damar yolundan şeker verilmeye başlanır. Bu destek tipik olarak dakikada kilogram başına 4-8 mg glukoz sağlayacak hızda planlanır ve bebek stabil hale geldikçe azaltılarak kesilir.
Ne zaman "geçici değil" denir?
Yaşamın ilk haftasından sonra da süren, yüksek hızda şeker desteği gerektiren veya destek azaltılınca hemen tekrarlayan hipoglisemi artık geçici kabul edilmez. Bu durumda insülin fazlalığı, hormon eksiklikleri ve doğuştan metabolik hastalıklar araştırılır. Kalıcı formların en sık nedeni için konjenital hiperinsülinizm yazımıza, tetkik sırası için kritik örnek yazımıza bakabilirsiniz.
Ailelerin bilmesi gerekenler
Taburculuk sonrası bebeğin 3 saati aşan aralıklarla uyuması, beslenmeyi reddetmesi, giderek daha uykulu hale gelmesi ya da titreme-kasılma tarzı hareketleri olması hekime başvurmayı gerektirir. Rutin yenidoğan takibi ziyaretlerinde kilo alımının izlenmesi, beslenmenin yeterliliği konusunda en güvenilir göstergedir.
İlgili konular: Diyabetik anne bebeği | Acil yaklaşım | Çocuklarda hipoglisemi