Reflü mü, inek sütü alerjisi mi? sorusu, süt çıkarması bir türlü geçmeyen bebeklerin ailelerinin en sık sorduğu sorulardan biridir. İki durum da süt çıkarma, huzursuzluk ve beslenirken ağlama ile kendini gösterebilir. Dirençli veya tekrarlayan süt çıkarması olan bebeklerde, özellikle egzama veya hırıltı gibi başka sistem bulguları da varsa, inek sütü alerjisi akla gelmelidir.
Öte yandan inek sütü alerjisi gereğinden sık konan bir tanıdır. Bu yazıda alerjiyi düşündüren bulguları, tanının nasıl doğru konduğunu ve gereksiz diyetlerden nasıl kaçınılacağını anlatıyoruz.
Reflü ile inek sütü alerjisi neden karışır?
İnek sütü alerjisinin bir türü bağışıklık sisteminin sindirim sisteminde verdiği gecikmeli bir yanıttır. Bu tipte döküntü veya ani şişlik olmaz; bunun yerine süt çıkarma, kusma, huzursuzluk ve beslenmeyi reddetme görülür. Bu belirtiler reflüyle aynıdır. Üstelik alerji, yemek borusu ve midenin hareketlerini de etkileyerek reflüyü artırabilir. Bu yüzden ikisini yalnızca belirtilere bakarak ayırmak çoğu zaman mümkün değildir.
Hangi bulgular alerjiyi düşündürür?
- Cilt: Egzama (atopik dermatit), özellikle orta-ağır ve tedaviye dirençli olanı.
- Solunum: Hırıltı, uzun süren burun tıkanıklığı veya öksürük.
- Dışkı: Kanlı veya sümüksü dışkı, uzun süren ishal ya da belirgin kabızlık.
- Büyüme: Kilo alımında yavaşlama, beslenmeyi reddetme.
- Dirençli yakınma: Doğru beslenme düzenine ve önlemlere rağmen süren, giderek artan süt çıkarma.
- Aile öyküsü: Anne, baba veya kardeşte alerjik hastalık.
Tek başına dışkı renginde değişiklik, ara sıra dışkıda bir kan lekesi ya da beslenme isteksizliği ise inek sütü alerjisi için yeterli değildir; bu bulgular sağlıklı bebeklerde de sık görülür.
Alerjiden şüphelenildiğinde nasıl bir yol izlenir?
Tanının temel taşı, hekim gözetiminde yapılan süreli bir diyet denemesidir:
- Kısıtlama: İnek sütü proteini bebeğin beslenmesinden genellikle 2–4 hafta süreyle çıkarılır.
- Değerlendirme: Bu sürede belirtilerde belirgin düzelme olup olmadığına bakılır.
- Yeniden deneme: Düzelme olduysa süt hekim gözetiminde yeniden verilir. Belirtiler geri gelirse tanı doğrulanır; gelmezse düzelme tesadüfidir ve kısıtlamaya gerek yoktur.
Yeniden deneme adımı atlanırsa pek çok bebek gereksiz yere uzun süre diyette kalır. Bu hem beslenmeyi hem de ailenin yaşam kalitesini olumsuz etkiler.
Anne sütü alan bebekte ne yapılır?
Emzirmeye devam edilir. Hekim gerekli görürse anne, deneme süresince süt ve süt ürünlerini (ve bazen yumurtayı) diyetinden çıkarır. Bu dönemde annenin kalsiyum ve D vitamini ihtiyacının karşılanması önemlidir; takviye gerekip gerekmediğini hekiminizle konuşun. Paketli ürünlerde süt, peynir altı suyu, kazein gibi ifadeler için etiket okumak gerekir.
Mama ile beslenen bebekte hangi mama seçilir?
- Yoğun hidrolize mama: Süt proteinleri çok küçük parçalara ayrıldığı için alerjik bebeklerin büyük çoğunluğu tarafından tolere edilir; ilk seçenektir.
- Aminoasit bazlı mama: Ağır belirtileri olan, kilo alamayan ya da yoğun hidrolize mamaya yanıt vermeyen bebeklerde kullanılır.
- Uygun olmayanlar: Keçi veya koyun sütü bazlı mamalar inek sütüne benzer proteinler içerir; laktozsuz mamalar ise süt proteini içerir. Bu mamalar inek sütü alerjisinde kullanılmaz.
Mama seçimi ve değişikliği mutlaka hekim önerisiyle yapılmalıdır.
Alerji testleri bu ayrımda işe yarar mı?
Sindirim sistemi belirtileriyle seyreden gecikmeli tip süt alerjisinde deri testi ve kan testleri çoğu zaman negatiftir; bu nedenle negatif bir test alerjiyi dışlamaz. Testler daha çok beslenmeden hemen sonra kurdeşen, dudakta şişlik veya kusma gibi ani tepkiler olan bebeklerde yol gösterir. Ayrıntılı bilgi için çocuklarda alerji testleri yazımıza bakabilirsiniz.
Ne zaman hemen hekime başvurmalısınız?
Süt veya mama aldıktan kısa süre sonra yüzde ve dudaklarda şişlik, yaygın kurdeşen, nefes darlığı, hırıltı, tekrarlayan şiddetli kusma, solukluk ya da aşırı gevşeklik gelişirse bu bir acil durumdur; 112'yi arayın. Kanlı kusma, yeşil kusma veya susuzluk belirtileri de beklemeden değerlendirilmelidir.
İlgili konular
İlgili: inek sütü alerjisi belirtileri ve tedavisi, bebek reflüsünde ilaç gerekir mi?, bebek regürjitasyonu, bebeklerde besin alerjisi, çocuklarda reflü.