Bebek regürjitasyonu, bebeğin beslendikten sonra ağzından zahmetsizce süt çıkarmasıdır. Halk arasında “bebek kusması” ya da “süt getirme” denir. İlk aylarda o kadar sık görülür ki, bebeklerin önemli bir kısmı günde birkaç kez süt çıkarır. İyi büyüyen, rahat beslenen ve huzurlu bir bebekte bu durum bir hastalık değil, sindirim sisteminin olgunlaşma sürecinin bir parçasıdır.
Bu yazıda bebeğinizin süt çıkarmasının ne zaman normal kabul edildiğini, ne zaman geçtiğini ve hangi belirtilerin bir hekim değerlendirmesi gerektirdiğini bulacaksınız.
Bebek regürjitasyonu nedir?
Mideye inen sütün bir kısmının yemek borusuna ve oradan ağza geri gelmesine reflü denir. Süt dışarıdan görülecek kadar ağza ulaşırsa buna regürjitasyon adı verilir. Bebek bunu çoğu zaman fark etmez bile; süt çıkardıktan sonra gülümsemeye, oynamaya devam eder. Bu yüzden bu bebeklere “mutlu kusan bebek” de denir.
Bebekler neden bu kadar sık süt çıkarır?
- Küçük mide: Bebeğin midesi küçüktür ve kilosuna göre çok miktarda süt alır.
- Olgunlaşmamış kapakçık: Yemek borusu ile mide arasındaki kas halkası ilk aylarda tam sıkı kapanmaz.
- Sıvı beslenme: Bebeğin tüm besini sıvıdır; sıvı, katı gıdaya göre daha kolay geri gelir.
- Yatarak geçen zaman: Bebekler günün büyük kısmını sırtüstü yatarak geçirir; yerçekiminin desteği azdır.
- Yutulan hava: Emerken yutulan hava gazla birlikte sütün de geri gelmesine yol açabilir.
Süt çıkarma ile kusma arasındaki fark nedir?
Süt çıkarma zahmetsizdir; süt ağızdan akar ya da hafifçe dışarı gelir, bebek ıkınmaz, rahatsız görünmez. Kusmada ise karın kasları güçlü şekilde kasılır, mide içeriği zorla dışarı atılır ve bebek çoğu zaman huzursuzdur. Fışkırır tarzda, tekrarlayan ve giderek artan kusma, regürjitasyondan farklı bir durumdur ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Hangi durumda “normal regürjitasyon” denir?
Çocuk sindirim hastalıkları uzmanlarının kullandığı uluslararası Roma ölçütlerine göre bebek regürjitasyonu tanısı için iki koşul aranır:
- Yaş ve sıklık: Üç haftalık ile on iki aylık arasındaki sağlıklı bir bebekte, en az üç hafta boyunca günde iki veya daha fazla kez süt çıkarma olmalıdır.
- Uyarı belirtisi olmamalı: Öğürme, kanlı kusma, akciğere süt kaçması, nefes durması, kilo alamama, beslenme veya yutma güçlüğü ya da anormal vücut duruşu (sırtı yay gibi germe) bulunmamalıdır.
Bu iki koşul sağlanıyorsa tanı muayene ve öyküyle konur. Kan tahlili, film veya başka bir teste genellikle gerek yoktur. Ölçütlerin son güncellemesi ve önceki sürümle farkları için Roma IV ve Roma V kriterleri karşılaştırması yazımıza bakabilirsiniz.
Süt çıkarma ne zaman geçer?
Süt çıkarma en sık ilk birkaç ayda görülür. Bebek başını tutmaya, oturmaya ve katı gıdalara geçmeye başladıkça belirgin şekilde azalır. Çoğu bebekte bir yaş civarında kendiliğinden geçer. Altı aydan sonra yeni başlayan ya da bir buçuk yaşından sonra da süren süt çıkarma ise başka bir nedeni düşündürür ve hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Hangi belirtiler reflü hastalığını veya başka bir sorunu düşündürür?
Süt çıkarmanın bebeği rahatsız etmesi, beslenmesini ya da büyümesini bozması durumunda artık basit regürjitasyondan değil, reflü hastalığından veya bambaşka bir nedenden söz edilebilir. Şu belirtilere dikkat edin:
- Büyümeyle ilgili: Kilo alamama, kilo kaybı, beslenmeyi sürekli reddetme.
- Kusmanın niteliği: Yeşil (safralı) kusma, kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, fışkırır tarzda kusma, gece uykudan uyandıran kusma.
- Genel durum: Ateş, aşırı uyku hali, sürekli ve teselli edilemeyen ağlama, idrar yaparken ağlama.
- Solunum: Nefes durması, morarma, beslenme sırasında sık öksürük veya hırıltı.
- Sinir sistemi: Bıngıldakta kabarıklık, baş çevresinin hızla büyümesi, nöbet.
- Bağırsak: Kanlı dışkı, uzun süren ishal, karında şişlik.
Süt çıkarmaya egzama, hırıltı, kanlı ya da sümüksü dışkı gibi bulgular eşlik ediyorsa reflü mü yoksa inek sütü alerjisi mi sorusu gündeme gelir.
Evde nelere dikkat etmelisiniz?
- Aşırı beslemeyin: Bebeğin tokluk işaretlerine (başını çevirme, emmeyi bırakma) saygı gösterin.
- Gazını çıkarın: Beslenme arasında ve sonunda bebeği dik tutup sırtına hafifçe vurun.
- Uyanıkken dik tutun: Beslenmeden sonra bir süre kucağınızda dik taşıyın.
- Karnını sıkmayın: Sıkı bez ve sıkı giysi karın içi basıncını artırır.
- Uykuda sırtüstü: Süt çıkarsa bile bebek her zaman sırtüstü ve düz yatakta uyumalıdır.
İlaç gerekip gerekmediği, mama değişikliği ve pozisyonla ilgili ayrıntılar için bebek reflüsünde ilaçsız tedavi yazımızı okuyabilirsiniz.
Ne zaman hemen hekime başvurmalısınız?
Yeşil veya kanlı kusma, bebeğin aşırı uykulu ya da gevşek olması, nefes durması veya morarma, susuzluk belirtileri (ağız kuruluğu, ıslak bez sayısında belirgin azalma) ya da karında belirgin şişlik varsa vakit kaybetmeden acil başvuru yapın. Uyarı belirtisi olmayan, iyi büyüyen bir bebekte ise rutin kontrollerde kilo takibi çoğu zaman yeterlidir.
İlgili konular
İlgili: çocuklarda reflü belirtileri, bebeklerde gaz problemi, bebek büyüme eğrisi ve persentil, bebek reflüsünde ilaç gerekir mi?, reflü mü, inek sütü alerjisi mi?, Roma IV ve Roma V farkı.