Kısaca: Helikal rim deformitesi, kulağın en dış kenarı olan heliksin normal kıvrımını kaybetmesi; düz, içe katlanmış ya da yanındaki kıkırdağa yapışık görünmesidir. Yenidoğan döneminde kulak kıkırdağı çok yumuşak olduğu için, ilk haftalarda başlanan ameliyatsız kulak kalıplama ile çoğu bebekte kalıcı düzelme sağlanabilir.
Kulağın dış çerçevesini oluşturan kıvrık kenara heliks (helikal rim) denir. Sağlıklı bir kulakta bu kenar, üst kısımdan arkaya doğru düzgün bir kıvrım yaparak kulağa yuvarlak ve dolgun bir görünüm verir. Helikal rim deformitesinde bu kıvrım yeterince oluşmaz: kenar düz kalır, öne doğru katlanır ya da hemen içindeki oluğa yapışmış gibi görünür. Aileler bu durumu çoğunlukla “bebeğimin kulak kenarı yapışık” ya da “kulağının kenarı kıvrılmamış” diye tarif eder.
Helikal rim deformitesi videosu
Helikal rim deformitesi neden olur?
Bu durum bir hastalık değil, kulağın şekil bozukluğudur (deformite). Kulağın tüm yapıları vardır ama biçimi farklıdır. Olası nedenler şunlardır:
- Anne karnındaki pozisyon: Rahimde başın uzun süre bir tarafa dayanması kulak kenarını bastırabilir.
- Doğum sırasındaki basınç: Özellikle zorlu doğumlarda yumuşak kıkırdak şekil değiştirebilir.
- Kulak kaslarının gelişimi: Kulak kenarını şekillendiren küçük kasların farklı gelişmesi.
- Ailesel yatkınlık: Anne ya da babada benzer kulak şekli bulunabilir.
Kendiliğinden düzelir mi?
Doğum sırasındaki basınca bağlı hafif değişikliklerin bir kısmı ilk birkaç gün içinde kendiliğinden düzelebilir. Ancak ilk haftanın sonunda hâlâ belirgin olan kulak kenarı düzleşmesi ya da yapışıklığı çoğu bebekte kalıcı hale gelir. Beklemenin sorunu şudur: yenidoğanın kanındaki anne hormonlarının etkisi haftalar içinde azalır ve kulak kıkırdağı hızla sertleşir. Kıkırdak sertleştikten sonra düzeltme için genellikle okul çağında ameliyat gerekir.
| Başlama zamanı | Beklenen durum |
|---|---|
| İlk 1–2 hafta | Kıkırdak en esnek dönemde; en iyi sonuç ve en kısa tedavi süresi |
| 2–6 hafta | Hâlâ iyi sonuç alınabilir; tedavi süresi uzayabilir |
| 6 haftadan sonra | Başarı oranı belirgin düşer; uygunluk muayeneyle değerlendirilir |
Ameliyatsız kulak kalıplama nasıl yapılır?
Kulak kalıplama, bebeğin kulağına özel olarak yerleştirilen yumuşak silikon bir kalıp ve cilde uygun bantlarla kulak kenarının doğru kıvrımı alacak şekilde tutulmasıdır. Kıkırdak bu sürekli ve nazik baskıyla yeni şeklini öğrenir.
- Ağrısızdır: İğne, kesi ya da anestezi gerekmez; bebekler kalıbı genellikle fark etmez.
- Süre: Kalıp çoğunlukla birkaç hafta takılı kalır; süre bebeğin yaşına ve deformitenin şiddetine göre belirlenir.
- Kontroller: Haftalık kontrollerde kalıp ve bantlar yenilenir, cilt kontrol edilir.
- Evde bakım: Kalıp ıslanmamaya çalışılır; bantta gevşeme veya ciltte kızarıklık olursa doktorunuza haber verilir.
Evde kendi başınıza bant uygulamayın: Yanlış yönde ya da çok sıkı uygulanan bant kulak cildinde yara açabilir ve şekli daha da bozabilir. Kalıplama mutlaka kulak şekil bozukluklarında deneyimli bir hekim tarafından planlanmalıdır.
Hangi kulak şekil bozukluklarıyla karışır?
Helikal rim deformitesi tek başına görülebileceği gibi başka kulak şekil bozukluklarıyla birlikte de bulunabilir. Kulağın üst kısmının öne kıvrılması için bebek kulak kıvrılması, kulağın kafadan açık durması için bebeklerde kepçe kulak, kulakta fazladan bir kıvrım olması için Stahl kulağı yazılarımıza bakabilirsiniz. Tüm tipleri bir arada görmek için kulak deformiteleri nelerdir yazımız iyi bir başlangıçtır.
Ne zaman çocuk doktoruna başvurmalı?
Bebeğinizin kulak kenarı doğumdan sonraki ilk günlerde düz, katlanmış ya da yapışık görünüyorsa, ilk hafta içinde değerlendirme yaptırmanız en doğrusudur. Muayenede deformitenin tipi, şiddeti ve kalıplamaya uygun olup olmadığı belirlenir. Tedavinin ayrıntıları için bebeklerde kulak şekillendirme sayfamızı inceleyebilir, ilk muayenede neler olduğunu ise çocuk doktoru sayfamızda okuyabilirsiniz.