"Öğretmen çocuğumun derste sürekli daldığını söylüyor" ya da "seslenince anında cevap vermiyor, donakaldı gibi bakıyor" — bu şikayetler hem öğrenme güçlüğünü hem de absans epilepsisini düşündürebilir. İkisini ayırt etmek önemlidir çünkü absans epilepsisi tedavi gerektirirken sıradan dalgınlık çoğunlukla ilgi sorunundan kaynaklanır.
Absans epilepsisi nedir?
Absans; bilinçte kısa (5-20 saniye) kesinti ile seyreden, motor komponent olmayan ya da minimal otomatizm (göz kırpma, dudak şapırdatma) içeren epileptik nöbet tipidir. EEG'de 3 Hz jeneralize diken-yavaş dalga deşarjı karakteristiktir. Çocukluk çağı absans epilepsisi genellikle 4-10 yaş arasında başlar, kız çocuklarında biraz daha sık görülür.
Absans atağı nasıl görünür?
- Ani başlangıç — öncesinde uyarı (aura) yoktur
- Aktivite kesilir, bakış camlaşır, konuşma durur
- Gözlerde hafif yukarı kayma veya göz kırpma olabilir
- Çocuk seslenmeye yanıt vermez
- 5-20 saniyede kendiliğinden düzelir
- Hemen aktiviteye döner; önceki cümlenin kaldığı yerden devam edebilir
- Gün içinde onlarca kez olabilir
Hızlı test: Absans şüpheniz varsa çocuğunuzu 3-4 dakika hızlı nefes almaya (hiperventilasyon) yönlendirin. Absans epilepsisinde bu manevre sıklıkla atağı tetikler. Sıradan dalgınlıkta tetikleme olmaz. Bu testi hekiminizin önünde yapın.
Dalgınlık ve DEHB ile farkı
| Özellik | Absans | Dalgınlık/DEHB |
|---|---|---|
| Başlangıç | Ani, net kesinti | Kademeli, bağlamlı |
| Seslenince | Atak sırasında yanıt yok | Uyarı ile döner |
| Otomatizm | Olabilir (göz kırpma) | Yok |
| Tetikleyici | Hiperventilasyon | Sıkıcı ortam |
| EEG | 3 Hz jeneralize deşarj | Normal |
Hacettepe video-EEG serisinden önemli bulgu
Yavuz ve ark. (2023), 2-5.9 yaş grubundaki video-EEG vakalarında "bakış" şikayetiyle başvuranların %80'inden fazlasında atakların normal davranışın parçası olduğunu saptadı. Yani sıradan dalgınlık bu yaş grubunda en sık "epilepsi şüphesi" nedenidir ve çoğu zaman epilepsi değildir.
Tanı yöntemi
- EEG (hiperventilasyon ile): Absansta 3 Hz jeneralize diken-yavaş dalga karakteristiktir; negatif EEG absansı ekarte etmez
- Video-EEG: Atipik tablo veya EEG belirsizse
- Nöropsikometrik test: DEHB değerlendirmesi için
Tedavi
- Çocukluk absans epilepsisi: etosüksimid (birinci seçenek), hekim tarafından önerilen ilaç
- Büyük çoğunluğu ergenlik sonrası remisyona girer
- İlaçsız vakalarda: sadece dalgınlık-DEHB takibi
Genel bakış için: Çocuklarda Nöbeti Taklit Eden Durumlar
Kaynaklar: Yavuz P. ve ark., Seizure 2023; pne.docx (2026).
Yazan ve tıbbi kontrol: Uzm. Dr. Yaşar Hüseyin Onganlar — Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Ankara Çayyolu / Beytepe.
Önemli: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Bireysel tanı ve tedavi için hekiminize başvurun.