Üreteropelvik bileşke (UPJ) obstrüksiyonu, böbrek pelvisi ile üreter arasındaki bağlantıda darlık olmasıdır. Çocuklarda en sık görülen konjenital üriner sistem obstrüksiyonudur ve prenatal hidronefrozun en sık nedenidir.
UPJ obstrüksiyonu neden oluşur?
Çoğu vakada neden tam olarak bilinmemekle birlikte:
- İntrinsik darlık: Üreter duvarında kas tabakası anomalisi (en sık)
- Ekstrinsik bası: Aberran damar (alt pol arteri)
- Yüksek üreter insersiyonu: Üreterin pelvise anormal bağlanması
- Polip veya valv: Nadir
Belirtiler nelerdir?
Prenatal dönem
- Tek taraflı hidronefroz (en sık bulgu)
- Genellikle 2. trimesterde saptanır
- Üreter dilatasyonu olmaz (VUR'dan farkı)
Bebek ve çocuklarda
- Çoğu asemptomatiktir (prenatal tanı)
- Karın veya yan ağrısı (özellikle sıvı alımı sonrası)
- Palpabl böbrek (bebeklerde)
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Hematüri (travma sonrası)
- Bulantı ve kusma (ağrı atakları sırasında)
Tanı nasıl konur?
- Renal USG: Hidronefroz, pelvis dilatasyonu, üreter normal
- MAG-3 diüretikli renogram: Obstrüksiyon ve diferansiyel fonksiyon (altın standart)
- VCUG: VUR'u ekarte etmek için (seçilmiş vakalarda)
- DMSA: Diferansiyel böbrek fonksiyonu
UPJ obstrüksiyonu ne zaman tedavi gerektirir?
Tüm UPJ obstrüksiyonları cerrahi gerektirmez. Tedavi kararı:
İzlem (konservatif)
- Asemptomatik hafif-orta hidronefroz
- Diferansiyel fonksiyon yüzde 40'ın üzerinde
- Stabil veya düzelen bulgular
- Düzenli USG ve renogram takibi
Cerrahi endikasyonlar
- Diferansiyel fonksiyon yüzde 40'ın altında
- Fonksiyonda azalma (takipte)
- Semptomatik (ağrı, enfeksiyon)
- Progresif dilatasyon
- Tek böbrek ve obstrüksiyon
Cerrahi tedavi: Piyeloplasti
Piyeloplasti, dar segmentin çıkarılıp böbrek pelvisi ile üreterin yeniden bağlanmasıdır.
- Açık piyeloplasti: Klasik yöntem, başarı yüzde 95-98
- Laparoskopik piyeloplasti: Daha az kesi, hızlı iyileşme
- Robotik piyeloplasti: Seçilmiş merkezlerde
Ameliyat sonrası takip
- Stent veya nefrostomi (geçici)
- USG ile hidronefroz takibi
- MAG-3 renogram (3-6 ay sonra)
- Uzun dönem böbrek fonksiyonu izlemi
Prognoz nasıldır?
Piyeloplasti başarı oranı çok yüksektir (yüzde 95-98). Erken tanı ve tedavi ile böbrek fonksiyonu korunur. Hafif vakaların bir kısmı kendiliğinden düzelebilir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Prenatal hidronefroz saptanmışsa doğum sonrası takip
- Karın veya yan ağrısı
- İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri
- Bulantı-kusma ile birlikte ağrı
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
UPJ obstrüksiyonu tehlikeli mi? Tedavi edilmezse böbrek fonksiyon kaybına yol açabilir; erken tanı ve tedavi ile prognoz çok iyidir.
UPJ ameliyatı riskli mi? Piyeloplasti güvenli ve başarılı bir ameliyattır.