Hidronefroz, böbrek toplayıcı sisteminin (pelvis ve kaliksler) genişlemesidir. Gebelikte yapılan ultrasonlarda en sık saptanan anomalidir ve fetüslerin yaklaşık yüzde 1-5'inde görülür. Çoğu hafif hidronefroz kendiliğinden düzelir.
Hidronefroz neden oluşur?
Hidronefroz bir hastalık değil, bulgudur. Altta yatan nedenler:
Obstrüktif nedenler
- UPJ obstrüksiyonu: Böbrek pelvisi-üreter bileşkesinde darlık (en sık)
- UVJ obstrüksiyonu: Üreter-mesane bileşkesinde darlık
- Posterior üretral valv: Erkek bebeklerde üretrada kapakçık
- Üreter taşı
- Üreterosel
Non-obstrüktif nedenler
- Vezikoüreteral reflü (VUR): İdrarın geri kaçması
- Geçici dilatasyon: Kendiliğinden düzelen
- Megaüreter: Geniş üreter
Hidronefroz dereceleri
SFU (Society for Fetal Urology) sınıflaması:
- Grade 0: Normal
- Grade 1: Sadece pelvis hafif genişlemiş
- Grade 2: Pelvis genişlemiş, kaliksler görülüyor
- Grade 3: Pelvis ve kaliksler genişlemiş
- Grade 4: Ağır genişleme, korteks incelmesi
Prenatal hidronefroz nasıl takip edilir?
Gebelikte saptanan hidronefrozda:
- Doğumdan sonra 48-72 saat içinde ultrason (fizyolojik dehidratasyon geçtikten sonra)
- Hafif vakalarda 1-2 hafta sonra tekrar
- Bilateral veya ağır vakalarda erken değerlendirme
Doğum sonrası değerlendirme
- Renal ultrason: Hidronefroz derecesi, böbrek boyutu
- VCUG: VUR araştırması (özellikle erkeklerde)
- MAG-3 renogram: Obstrüksiyon ve böbrek fonksiyonu
- DMSA: Diferansiyel fonksiyon
Hidronefroz tedavisi
İzlem (hafif-orta)
- Düzenli ultrason takibi
- Profilaktik antibiyotik (tartışmalı)
- İYE belirtilerinde erken başvuru
Cerrahi (ağır obstrüksiyon)
- Piyeloplasti: UPJ obstrüksiyonunda
- Üreteral reimplantasyon: UVJ obstrüksiyonunda
- Valv ablasyonu: Posterior üretral valvde
Ne zaman endişelenmeli?
- Tek böbrek ve hidronefroz
- Bilateral ağır hidronefroz
- Böbrek fonksiyonunda azalma
- İdrar yolu enfeksiyonu
- Korteks incelmesi
Prognoz nasıldır?
Hafif-orta prenatal hidronefrozun çoğu (yüzde 50-70) kendiliğinden düzelir. Ağır vakalarda ve obstrüksiyonda cerrahi başarı oranı yüksektir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Prenatal hidronefroz saptanmışsa doğum sonrası takip
- Karın veya yan ağrısı
- İdrar yolu enfeksiyonu belirtileri
- İdrar çıkışında azalma
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hidronefroz tehlikeli mi? Hafif hidronefroz genellikle zararsızdır. Ağır obstrüksiyon tedavi edilmezse böbrek hasarı yapabilir.
Hidronefroz geçer mi? Hafif vakaların çoğu kendiliğinden düzelir.
