Hidronefroz, böbrekteki idrar toplama bölümünün normalden geniş olması durumudur. Gebelikte yapılan ultrasonlarda en sık rastlanan bulgulardan biridir; bebeklerin yaklaşık yüzde 1-5'inde görülür. İyi haber şu ki, hafif hidronefrozların büyük çoğunluğu kendiliğinden düzelir ve bebeğinize zarar vermez.
Hidronefroz neden oluşur?
Hidronefroz aslında bir hastalık değil, bir bulgudur. Böbrekte biriken idrarın dışarı akışının yavaşlaması veya engellenmesi sonucu oluşur. Bunu şöyle düşünebilirsiniz: Böbrek sürekli idrar üretir ve bu idrar üreter adı verilen ince bir boru ile mesaneye akar. Eğer bu akış bir yerde yavaşlarsa, idrar böbrekte birikir ve genişlemeye neden olur.
İdrar akışını engelleyen durumlar
Bazen böbrekten çıkan borunun başlangıç noktasında doğuştan bir darlık olabilir. Bu en sık görülen nedendir. Benzer şekilde bu borunun mesaneye girdiği yerde de darlık olabilir. Erkek bebeklerde nadiren idrar kanalında doğuştan kapakçık bulunabilir; bu durum her iki böbreği de etkileyebilir.
Tıkanıklık olmadan da görülebilir
Bazen idrar mesaneden böbreğe doğru geri kaçabilir (reflü); bu da böbrekte geçici genişlemeye neden olur. Bazı bebeklerde ise herhangi bir sorun olmadan geçici bir genişleme görülür ve kendiliğinden düzelir. Bu nedenle doğum sonrası yapılan kontroller çok önemlidir.
Hidronefroz dereceleri ne anlama gelir?
Doktorlar hidronefrozu hafiften ağıra doğru 1'den 4'e kadar derecelendirir:
- Derece 1 (Hafif): Sadece böbrek havuzcuğu biraz genişlemiş. Genellikle kendiliğinden düzelir, endişe gerektirmez.
- Derece 2 (Hafif-Orta): Havuzcuk genişlemiş ve böbreğin iç kısımları görünür hale gelmiş. Çoğu düzelir, takip gerekir.
- Derece 3 (Orta): Belirgin genişleme var. Nedeni araştırılmalı ve düzenli takip yapılmalı.
- Derece 4 (Ağır): Ciddi genişleme ve böbrek dokusunda incelme. Tedavi gerekebilir.
Gebelikte hidronefroz saptandıysa ne yapılır?
Gebelikte bebeğinizde hidronefroz saptandıysa endişelenmeyin. Doğumdan sonra şu adımlar izlenir:
- İlk ultrason: Doğumdan 2-3 gün sonra yapılır. Hemen yapılmaz çünkü yenidoğanlar ilk günlerde az idrar yapar ve bu yanıltıcı sonuç verebilir.
- Hafif vakalarda: 1-2 hafta sonra tekrar ultrason yapılır. Çoğu kendiliğinden düzelir.
- Orta-ağır vakalarda: Ek testler gerekebilir. Doktorunuz size yol gösterecektir.
Hangi testler yapılabilir?
Doktorunuz duruma göre şu testleri isteyebilir:
- Ultrason: Ağrısız ve zararsızdır. Böbreğin görüntüsünü verir.
- İşeme filmi (VCUG): İdrarın geri kaçıp kaçmadığını gösterir. Mesaneye ince bir kateter ile boya verilir ve röntgen çekilir.
- Böbrek sintigrafisi: Böbreğin ne kadar iyi çalıştığını ve tıkanıklık olup olmadığını gösterir.
Hidronefroz tedavisi nasıl yapılır?
Hafif-orta vakalarda: İzlem
Çoğu hafif hidronefroz tedavi gerektirmez. Düzenli ultrason takibi yapılır ve çoğu bebekte genişleme zamanla azalır veya tamamen düzelir. Bu süreçte:
- Düzenli kontrollere gelin
- İdrar yolu enfeksiyonu belirtilerini bilin
- Ateş olursa hemen başvurun
Ağır vakalarda: Cerrahi
Eğer tıkanıklık ciddi ise ve böbrek fonksiyonunu tehdit ediyorsa ameliyat gerekebilir. Ameliyat genellikle başarılıdır ve böbrek fonksiyonu korunur.
Ne zaman endişelenmeli?
Şu durumlarda doktorunuza danışın:
- Bebeğinizde nedeni belirsiz ateş
- Huzursuzluk ve emmede azalma
- Kötü kokulu veya bulanık idrar
- Karın veya yan bölgede şişlik
Prognoz nasıldır?
Hafif-orta hidronefrozların yüzde 50-70'i kendiliğinden düzelir. Ağır vakalarda bile erken tanı ve tedavi ile böbrek fonksiyonu korunabilir. Düzenli takip çok önemlidir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Gebelikte hidronefroz saptandıysa doğum sonrası takip için
- Bebeğinizde ateş veya huzursuzluk varsa
- İdrar yolu enfeksiyonu şüphesinde
- Kontrol randevuları için
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hidronefroz tehlikeli mi? Hafif hidronefroz genellikle zararsızdır ve kendiliğinden düzelir. Ağır vakalarda tedavi edilmezse böbrek hasarı olabilir, ancak erken tanı ve tedavi ile bu önlenebilir.
Hidronefroz geçer mi? Evet, hafif vakaların çoğu kendiliğinden düzelir. Orta-ağır vakalarda da tedavi ile çok iyi sonuçlar alınır.
Bebeğim ağrı çekiyor mu? Hafif hidronefrozda genellikle ağrı olmaz. Bebeklerde ağrı varsa huzursuzluk ve ağlama ile kendini gösterir.
