Vezikoüreteral reflü (VUR), idrarın mesaneden üreterlere ve böbreğe doğru geri akışıdır. Çocukların yaklaşık yüzde 1'inde görülür ve tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarının en sık nedenidir. Erken tanı ve uygun tedavi, böbrek hasarını önlemek için önemlidir.
VUR nedir ve nasıl oluşur?
Normalde üreter mesaneye oblik açıyla girer ve idrar yaparken bu bağlantı kapanarak idrarın geri kaçmasını engeller. VUR'da bu mekanizma bozulmuştur:
- Primer VUR: Doğuştan üreterin mesaneye giriş açısının kısa olması
- Sekonder VUR: Mesane çıkış obstrüksiyonu veya nörojenik mesane nedeniyle
VUR evreleri nelerdir?
VUR, VCUG (işeme sistoüretrografisi) ile 5 evreye ayrılır:
- Evre I: Reflü sadece üreterin alt kısmına ulaşır
- Evre II: Reflü böbrek pelvisine ulaşır, dilatasyon yok
- Evre III: Hafif-orta üreter ve pelvis dilatasyonu
- Evre IV: Orta dilatasyon, kaliksler küntleşmiş
- Evre V: Ağır dilatasyon, üreter kıvrımlı, papilla kaybı
VUR belirtileri nelerdir?
VUR genellikle belirti vermez; çoğunlukla idrar yolu enfeksiyonu araştırılırken saptanır:
- Tekrarlayan İYE: En sık başvuru nedeni
- Ateşli İYE: Piyelonefrit atakları
- Prenatal hidronefroz: Gebelikte ultrasonla saptanan
- Aile öyküsü: VUR'lu kardeş veya ebeveyn
VUR nasıl tanı konur?
- Renal ultrason: Böbrek boyutu, hidronefroz değerlendirmesi
- VCUG: Reflünün varlığı ve derecesini gösterir (altın standart)
- DMSA sintigrafisi: Böbrek skarını değerlendirir
VUR kendiliğinden düzelir mi?
Evet, özellikle düşük evreli VUR spontan düzelebilir:
- Evre I-II: Yüzde 80-90 spontan düzelme
- Evre III: Yüzde 50-60 spontan düzelme
- Evre IV-V: Spontan düzelme şansı düşük
Düzelme genellikle 5 yıl içinde gerçekleşir; yaş küçüldükçe şans artar.
VUR tedavisi nasıl yapılır?
Medikal tedavi (izlem)
- Düşük doz profilaktik antibiyotik
- Düzenli idrar kültürü takibi
- Yıllık VCUG veya radyonüklid sistografi
- İşeme eğitimi ve kabızlık tedavisi
Cerrahi tedavi
Endikasyonlar:
- Profilaksiye rağmen tekrarlayan İYE
- Yüksek evreli VUR (IV-V)
- Yeni böbrek skarı gelişimi
- Aile tercihi veya uyum sorunu
Endoskopik tedavi
Üreter orifisine enjeksiyon (Deflux) ile reflü önlenebilir. Başarı oranı yüzde 70-80'dir.
VUR'da böbrek hasarı nasıl önlenir?
- İYE'lerin erken tedavisi
- Profilaktik antibiyotik kullanımı
- Düzenli takip ve görüntüleme
- Kan basıncı kontrolü
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
- Bebekte nedeni belirsiz ateş
- Ailede VUR öyküsü varsa tarama
- Prenatal hidronefroz saptanmışsa
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
VUR kalıcı mı? Düşük evrelerde çoğu kendiliğinden düzelir. Yüksek evrelerde cerrahi gerekebilir.
VUR'lu çocuk normal yaşar mı? Evet, uygun takip ve tedaviyle normal yaşam sürdürülür.
VUR genetik mi? Evet, ailesel geçiş gösterir. VUR'lu çocuğun kardeşlerinde yüzde 30-35 oranında VUR görülür.
