Çocuklarda elektrik çarpması çoğunlukla emekleme ve yürüme döneminde, çocuk bir kabloyu ağzına aldığında, prize çatal veya toka gibi metal bir cisim soktuğunda ya da ıslak eller ve su yakınında elektrikli bir aletle temas ettiğinde yaşanır. Ev elektriği kısa süreli ve hafif çarpmalara yol açabileceği gibi kalp ritmini bozacak kadar ciddi de olabilir. Dışarıdan görünen küçük bir yanık, içeride daha büyük bir hasarın yalnızca giriş noktası olabilir.
Çocuğu elektrik çarparsa ne yapılır? (kısa cevap) — Çocuğa dokunmadan önce akımı kesin: fişi çekin veya sigortayı kapatın. Bu mümkün değilse kuru bir tahta ya da plastik süpürge sapı gibi iletken olmayan bir cisimle çocuğu kaynaktan uzaklaştırın. Tepki ve nefesi kontrol edin; normal nefes yoksa 112’yi arayıp kalp masajı ve suni solunuma başlayın. Elektrik çarpan her çocuk, iyi görünse bile hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Elektrik çarpan çocuğa nasıl güvenle yaklaşılır?
- Önce kendinizi koruyun: Çocuk hâlâ akıma temas ediyorsa çıplak elle dokunmayın; akım size de geçer.
- Akımı kesin: Fişi prizden çekin veya ana sigortayı kapatın. Islak zeminde durmayın.
- Kesemiyorsanız ayırın: Kuru ve lastik tabanlı ayakkabıyla, kuru tahta, plastik sandalye veya süpürge sapıyla çocuğu kaynaktan itin. Metal ve ıslak cisim kullanmayın.
- Yüksek gerilim: Direk, trafo veya dışarıdaki kopmuş kablolarda kesinlikle yaklaşmayın; 112’yi arayın ve kimsenin yaklaşmasına izin vermeyin.
Akım kesildikten sonra neye bakmalıyım?
- Tepki ve nefes: Seslenin, dokunun ve göğüs hareketine bakın. Tepki ve normal nefes yoksa 112’yi arayın ve kalp masajı ve suni solunuma başlayın.
- Bilinci açık ama baygın hâlde: Nefes alıyor ama tepkisi azsa çocuğu yan yatırın ve ambulansı bekleyin.
- Yanıklar: Akımın giriş ve çıkış noktalarında (genellikle el, ağız, ayak) yanık arayın; serin suyla soğutup temiz bir bezle örtün.
- Düşme ve yaralanma: Çarpma sırasında düşme olduysa boyun ve omurga yaralanması ihtimaline karşı çocuğu gereksiz yere hareket ettirmeyin.
Kablo ısırmaya bağlı ağız yanıkları neden önemlidir?
Küçük çocuklar kabloyu ısırdığında dudak kenarında küçük, gri-beyaz bir yanık oluşabilir. Bu yanıklar göründüğünden çok daha derindir. Önemli bir risk, yanık kabuğu düştüğünde birkaç gün sonra dudaktaki bir atardamardan ani kanama olabilmesidir. Ağız yanığı olan her çocuk acil serviste değerlendirilmelidir. Sonraki günlerde dudaktan kanama olursa dudağı iki parmakla kavrayıp bastırın ve hemen başvurun. İleride iz ve dudak şekli açısından plastik cerrahi takibi gerekebilir.
Hangi durumlarda hastaneye gidilmeli?
Görünür bir yanık olmasa bile elektrik iç organlarda, kaslarda ve kalp ritminde hasar bırakabilir. Bu yüzden:
- Hemen 112: Bilinç kaybı, nefes güçlüğü, düzensiz kalp atımı, nöbet ya da yüksek gerilim teması.
- Acil servis: Ağız veya yüz yanığı, derin ya da geniş yanık, uyuşma, karıncalanma, kas ağrısı, idrar renginde koyulaşma, çarpma sırasında düşme.
- Aynı gün hekim: Ev elektriğiyle kısa süreli çarpma olan, yanığı olmayan ve tamamen iyi görünen çocuk bile hekime gösterilmelidir.
Hastanede gerekirse kalp ritmi (EKG) ve idrar–kan testleri ile kas hasarı değerlendirilir; kararı çocuğun durumuna göre hekim verir.
Evde elektrik kazalarını nasıl önlerim?
- Priz koruyucular: Kullanılmayan tüm prizlere çocuk güvenlik kapağı takın; kapakların boğaza kaçabilecek kadar küçük olmamasına dikkat edin.
- Kablolar: Kabloları mobilya arkasına toplayın, fişte takılı şarj kablosu bırakmayın; hasarlı kabloları değiştirin.
- Su ve elektrik: Saç kurutma makinesi, ısıtıcı gibi aletleri banyo ve küvet yakınında kullanmayın.
- Kaçak akım rölesi: Evinizin elektrik tesisatında kaçak akım koruma rölesi olduğundan emin olun.
- Süs ışıkları ve uzatmalar: Uzatma kablolarını ve süs ışıklarını çocuğun erişemeyeceği yüksekliğe yerleştirin.
Emekleme ve yürüme döneminde evin tamamını çocuk gözüyle gözden geçirmek için emekleme dönemi ev güvenliği yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili: çocuklarda yanık ilk yardım, bebek ve çocuklarda kanama, çocuklarda suda boğulma, düşme sonrası ilk yardım, mobilya ve televizyon devrilmesini önleme.