Bebeklerde kanama ailelerde büyük panik yaratır; oysa ev kazalarındaki kanamaların çoğu küçük kesik ve sıyrıklardır ve doğru bası ile birkaç dakikada durur. Bebeklerin kan hacmi küçük olduğu için, yetişkinde önemsiz görünen bir kayıp bebekte daha hızlı önem kazanır. Bu yüzden amaç iki şeydir: kanamayı hemen ve doğru yöntemle durdurmak, ciddi kanamayı gecikmeden tanımak.
Kanama nasıl durdurulur? (kısa cevap) — Temiz bir gazlı bez veya bezle yaranın tam üstüne sıkıca bastırın ve en az 10 dakika kaldırıp bakmadan basıyı sürdürün. Mümkünse yaralı bölgeyi kalp seviyesinin üzerine kaldırın. Kan bezden sızarsa bezi çıkarmayın, üstüne yenisini koyup bastırmaya devam edin. Fışkıran, durmayan kanamada veya bebek solgun ve halsizleşirse 112’yi arayın.
Kanamanın ciddi olup olmadığını nasıl anlarım?
Kanamanın ciddiyetini, kanın nasıl aktığı ve çocuğun genel durumu birlikte gösterir. Aşağıdaki tablo kabaca bir yol haritası sunar:
| Kanama tipi | Nasıl görünür? | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Kılcal damar | Sıyrıkta yüzeyden sızıntı şeklinde | Yıkama ve kısa bası; evde bakım çoğu zaman yeterli |
| Toplardamar | Koyu kırmızı, sürekli ve yavaş akış | 10 dakika kesintisiz bası; durmazsa hekime |
| Atardamar | Açık kırmızı, nabızla fışkıran akış | Güçlü bası sürerken hemen 112 |
Kanın rengi kadar çocuğun durumu da önemlidir. Solukluk, soğuk ve terli cilt, hızlı nefes, aşırı uykululuk veya huzursuzluk kan kaybının büyük olduğunu düşündürür; bu durumda kanamanın miktarı az görünse bile acil yardım isteyin.
Kanayan yaraya adım adım nasıl müdahale edilir?
- Sakin kalın ve ellerinizi koruyun: Mümkünse eldiven giyin ya da temiz bir poşet kullanın. Sakin sesiniz çocuğun da sakinleşmesine yardım eder.
- Yaranın tam üstüne bastırın: Steril gazlı bez yoksa temiz bir havlu, tülbent veya giysi kullanın. Basıyı kanayan noktaya, avuç içiyle ve sabit şekilde uygulayın.
- Bakmak için kaldırmayın: Pıhtının oluşması için basıyı en az 10 dakika kesintisiz sürdürün. Sık sık kaldırıp bakmak kanamayı yeniden başlatır.
- Bez ıslanırsa üstüne ekleyin: Kanla dolan bezi çekip almayın; yenisini üstüne koyup daha güçlü bastırın.
- Bölgeyi yükseltin: Kol veya bacaktaysa, kırık şüphesi yoksa yaralı bölgeyi kalp seviyesinin üzerinde tutun.
- Kanama durunca sarın: Bezi yerinde bırakarak sargıyla sabitleyin; sargı parmak uçlarını morartacak kadar sıkı olmamalı.
Yarada cam, tahta parçası veya bıçak gibi saplanmış bir cisim varsa çıkarmaya çalışmayın. Cismin çevresine bastırarak sabitleyin ve çocuğu acile götürün. Yaranın içini ovmak ya da derin temizlemeye çalışmak da yeni hasara yol açabilir.
Çocuklarda burun kanaması nasıl durdurulur?
Burun kanaması çocuklukta en sık görülen kanamadır ve çoğu zararsızdır. Doğru yöntem, halk arasında bilinenin tersidir:
- Başı öne eğin: Çocuğu oturtun ve başını hafifçe öne eğin. Başı geriye yatırmak kanın boğaza akmasına, yutulmasına ve kusmaya yol açar.
- Burnun yumuşak kısmını sıkın: Kemiğin hemen altındaki yumuşak bölümü iki parmakla sıkın ve 10 dakika bırakmadan tutun.
- Buruna bir şey tıkamayın: Pamuk veya peçete sokmak pıhtıyı bozar.
- İkinci deneme: Kanama sürerse 10 dakika daha sıkın. Toplam 20 dakikada durmuyorsa hekime başvurun.
Hangi yaralar dikiş veya hekim kontrolü gerektirir?
- Açık duran yara: Kenarları birbirinden ayrılan, içi sarı yağ dokusu görünen veya yarım santimden derin kesikler.
- Yüz ve eklem yaraları: Yüz, dudak kenarı, göz çevresi, el ve parmaklar ile eklem üstündeki kesikler; iz ve işlev açısından değerlendirilmelidir.
- Kirli veya delici yaralar: Toprak, pas veya hayvan ağzıyla temas eden yaralarda tetanoz aşısı durumu gözden geçirilir.
- Uyuşma ve güçsüzlük: Yaranın ötesinde his kaybı veya parmakları oynatamama sinir ya da tendon hasarını düşündürür.
Dikiş gereken yaralarda en iyi sonuç ilk birkaç saat içinde alınır; beklemek enfeksiyon riskini artırır.
Evde bakımda enfeksiyon belirtilerini nasıl izlerim?
Küçük yaraları temiz akan su ile yıkayın, kurulayın ve temiz bir bantla kapatın. Sonraki günlerde artan kızarıklık, şişlik, sıcaklık, akıntı, yaradan uzanan kırmızı çizgi veya ateş görürseniz hekime başvurun. Yara iyileşirken kabuğu koparmamak iz kalma riskini azaltır.
Hangi durumlarda hemen 112 aranmalı?
- Durmayan kanama: 10 dakikalık güçlü basıya rağmen devam eden kanama.
- Fışkıran kanama: Açık kırmızı, nabızla atan akış.
- Kötüleşen genel durum: Solukluk, bilinç bulanıklığı, hızlı nefes.
- Vücut boşluğundan kanama: Kafa travması sonrası kulak veya burundan kan ya da sulu akıntı, idrarda veya kakada kan, kan kusma.
Ağır kanamada kol veya bacağa turnike yalnızca eğitimli kişilerce ve bası yetersiz kaldığında düşünülür; küçük bebeklerde bası neredeyse her zaman daha doğru seçenektir. Kafa çarpmasına bağlı durumlar için bebeklerde düşme sonrası ilk yardım ve çocuklarda kafa travması belirtileri yazılarımıza bakabilirsiniz.
İlgili: bebeklerde kalp masajı ve suni solunum, çocuklarda yanık ilk yardım, köpek ve kedi ısırığı, gece acil durum rehberi.