COVID-19, çocuklarda hafiften ağıra değişen belirtilerle seyredebilir; hatta bazı çocuklarda hiç belirti vermeyebilir. Belirtileri tanımak, acil durumları ayırt etmek ve güncel korunma yöntemlerini bilmek ebeveynler için büyük önem taşır.
Çocuklarda COVID-19 belirtileri nelerdir?
Belirtiler genellikle virüsle temastan 2–14 gün sonra ortaya çıkar. En sık görülen belirtiler ateş ve öksürüktür; bazı çocuklarda krup benzeri havlayan öksürük de bildirilmiştir. Birçok çocukta tablo, bildik üst solunum yolu enfeksiyonlarına benzer.
Görülebilecek belirtiler:
- Ateş: Düşükten yükseğe değişebilir
- Öksürük: Kuru veya havlayan (krup tarzı) olabilir
- Boğaz ağrısı
- Burun tıkanıklığı veya akıntısı
- Baş ağrısı
- Halsizlik ve bitkinlik
- Bulantı, kusma veya ishal
- Üşüme ve titreme
- Kas ve eklem ağrıları
- Tat veya koku kaybı (daha az sıklıkla)
Bu belirtilerin çoğu grip, soğuk algınlığı veya diğer solunum enfeksiyonlarıyla örtüşür. Test yaptırmak, nedenin COVID-19 olup olmadığını netleştirmenin en güvenilir yoludur.
Solunum güçlüğü belirtileri nasıl anlaşılır?
Solunum güçlüğü acil tıbbi yardım gerektiren bir durumdur. Şu belirtilere dikkat edin:
- İnleme sesi: Nefes verirken çıkan kısa, tekrarlayan ses
- Burun kanadı açılması: Her nefeste burun delikleri belirgin genişler
- Göğüs çekilmesi: Köprücük kemiği ve kaburgalar arasında her nefeste belirgin çökme
- İstirahat halinde nefes darlığı
- Hızlı veya gürültülü solunum
- Hışıltılı (wheezy) nefes alma
Bebeklerde solunum güçlüğü, emme ve ağlamada azalma olarak kendini gösterebilir. Herhangi bir solunum bulgusu fark ettiğinizde beklemeyin.
Ne zaman acil yardım aranmalıdır?
Solunum güçlüğüne ek olarak aşağıdaki belirtilerde de acil başvuru gerekir:
- Üç aydan küçük bebekte: 38°C üzeri ateş veya 35,5°C altı vücut sıcaklığı
- Dudak veya tırnak diplerinde gri-mavi renk değişikliği
- Yutma güçlüğü veya ağzını tam açamama
- Uyanık kalmada zorluk veya uyandırılamama
- Sürekli göğüs ağrısı veya baskı hissi
- Durmayan kusma veya ishal
- Dehidrasyon: Üç aydan küçük bebekte 24 saatte üçten az ıslak bez
- Bilinç bulanıklığı veya konfüzyon
Ateş yönetimi ve acil eşikler hakkında daha fazla bilgi için bebeklerde ateş rehberi yazısına göz atabilirsiniz.
COVID-19 testi çocuklarda ne zaman yapılmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda test yaptırmak hem çocuğunuzu hem çevresini korur:
- Temas öyküsü: COVID-19 pozitif biriyle yakın temasta bulunduysa
- Belirtiler varsa: Ateş, öksürük, boğaz ağrısı gibi belirtiler başladıysa
- Toplumda yaygınlık döneminde: Çevrenizdeki vaka sayısı artıyorsa
Test, özellikle ağır hastalık riski taşıyan çocuklarda erken tedavi ve izolasyon planlaması için önemlidir.
Çocuğumu COVID-19'dan nasıl korurum?
Korunma yöntemleri birçok solunum yolu enfeksiyonuna karşı da etkilidir:
- El hijyeni: Sabunla en az 20 saniye el yıkama alışkanlığı kazandırın. Sabun yoksa en az %60 alkol içeren el dezenfektanı kullanın
- Öksürük adabı: Öksürük ve hapşırığı dirseğin iç kısmına veya mendile yapma alışkanlığı
- Temizlik: Sık dokunulan yüzeyleri düzenli temizleyin; misafir sonrası ekstra temizlik yapın
- Havalandırma: Pencere, kapı ve fan ile iç mekan havasını taze tutun
- Mesafe: Hasta veya belirtisi olan kişilerden uzak durmaya çalışın; kalabalık kapalı alanlarda dikkatli olun
- Maske: Hastanede yatış oranlarının yüksek olduğu dönemlerde kapalı mekanlarda maske kullanımı düşünülebilir. İki yaş altındaki çocuklara maske takılmamalıdır
Rutin çocuk kontrolleri ve aşıları aksatılmamalı
COVID-19 endişesiyle rutin muayene ve aşı takvimini ertelemek çocuğunuzu başka enfeksiyonlara karşı savunmasız bırakabilir. Çocukluk çağı aşıları, anneden geçen koruma azaldığında ve bağışıklık sistemi hazır olduğunda zamanında yapılmak üzere planlanmıştır.
Aşı takvimi hakkında ayrıntılı bilgi için güncel aşı takvimi rehberi yazısına göz atabilirsiniz.
Grip, soğuk algınlığı ve COVID-19 nasıl ayırt edilir?
Belirtiler büyük ölçüde örtüşür; bu nedenle kesin ayrım test ile yapılır. Ancak genel bir ipucu olarak:
- Soğuk algınlığı: Genellikle hafif seyir, burun akıntısı ön planda, ateş nadirdir
- Grip: Ani başlangıç, yüksek ateş, şiddetli kas ağrısı, halsizlik belirgin
- COVID-19: Değişken başlangıç, tat/koku kaybı mümkün, solunum belirtileri ön planda olabilir
Gribi daha ayrıntılı tanımak için grip ve nezle farkı yazısına bakabilirsiniz. Soğuk algınlığı hakkında detaylı bilgi için çocuklarda soğuk algınlığı rehberimiz yardımcı olacaktır.
İlgili: çocuklarda COVID-19 risk ve MIS-C, çocuklarda ateş nedenleri, bağışıklık güçlendirme, randevu.