Streptokok boğaz enfeksiyonu (streptokok farenjiti), A grubu beta hemolitik streptokok (AGBHS) bakterisinin neden olduğu bir boğaz iltihabıdır. En sık 5-15 yaş grubunda görülür ve kış ile erken ilkbahar aylarında daha yaygındır. Tedavi edilmezse akut romatizmal ateş gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir.
Streptokok farenjiti belirtileri
Belirtiler genellikle ani başlar ve şunları içerir:
- Şiddetli boğaz ağrısı ve yutma güçlüğü
- Yüksek ateş (38.5 derece üzeri)
- Baş ağrısı
- Karın ağrısı, bulantı, kusma (özellikle çocuklarda)
- Kırmızı ve şiş bademcikler, üzerlerinde beyaz-sarı eksüda
- Damakta peteşi (küçük kırmızı noktalar)
- Boyunda büyük ve hassas lenf bezleri
- Çilek dil (kızıl tablosunda)
Önemli: Öksürük, burun akıntısı, ses kısıklığı ve göz kızarıklığı genellikle yoktur; bu belirtiler viral enfeksiyonu düşündürür.
Tanı nasıl konur?
Klinik bulgular tek başına tanı için yeterli değildir. Streptokok şüphesinde:
- Hızlı antijen testi: Dakikalar içinde sonuç verir; negatifse kültür yapılabilir.
- Boğaz kültürü: Altın standart; sonuç 24-48 saatte çıkar.
Test yapılmadan antibiyotik başlanmamalıdır; gereksiz antibiyotik kullanımı direnç gelişimine yol açar.
Tedavi
Test pozitifse antibiyotik tedavisi başlanır:
- İlk tercih: Penisilin V veya amoksisilin, 10 gün süreyle.
- Penisilin alerjisi varsa: Sefalosporin veya makrolid (azitromisin, klaritromisin).
- Tek doz: Benzatin penisilin G (kas içi enjeksiyon) uyum sorunu olanlarda.
Tedaviye başladıktan 24-48 saat sonra ateş düşer ve bulaşıcılık azalır. Tedaviyi tam süre tamamlamak önemlidir; erken bırakma nükse ve komplikasyonlara yol açabilir.
Evde bakım
- Bol sıvı alımı
- Yumuşak ve kolay yutulabilir gıdalar
- Ateş ve ağrı için parasetamol veya ibuprofen
- Dinlenme
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse:
- Akut romatizmal ateş (kalp kapak hasarı)
- Post-streptokoksik glomerülonefrit (böbrek iltihabı)
- Peritonsillar apse
- Kızıl (scarlet fever)
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Ani başlayan yüksek ateş ve şiddetli boğaz ağrısı
- Yutma güçlüğü ve sıvı alamama
- Döküntü (kızıl şüphesi)
- Tedaviye rağmen 48-72 saatte iyileşme olmazsa
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Streptokok farenjitinden korunma
Streptokok bulaşıcıdır; korunmak için:
- El yıkama alışkanlığı kazandırın
- Hasta kişilerle yakın temastan kaçının
- Bardak, çatal-kaşık paylaşmayın
- Tedavi başladıktan 24 saat sonra bulaşıcılık azalır
Streptokok farenjiti ne kadar sürer?
Antibiyotik tedavisiyle 24-48 saat içinde ateş düşer ve ağrı azalır. Tedaviyi tam süre (10 gün) tamamlamak önemlidir; erken bırakma nükse ve komplikasyonlara yol açabilir. Tedavi edilmezse belirtiler 7-10 günde kendiliğinden geçebilir; ancak komplikasyon riski artar.
Kızıl (scarlet fever) nedir?
Kızıl, streptokok farenjitine eşlik edebilen bir döküntülü hastalıktır. Belirtileri: zımpara kağıdı gibi pütürlü döküntü (gövde ve kıvrım yerlerinde belirgin), çilek dil, peroral solukluk. Kızıl da antibiyotikle tedavi edilir.
Streptokok farenjitinde sık sorulan sorular
Streptokok taşıyıcılığı nedir? Bazı çocuklar belirtisiz olarak boğazlarında streptokok taşır. Bu durumda tedavi genellikle gerekmez; ancak tekrarlayan enfeksiyonlarda değerlendirilir.
Bademcik ameliyatı gerekir mi? Yılda 7 veya daha fazla streptokok farenjiti geçiren çocuklarda bademcik ameliyatı (tonsillektomi) düşünülebilir. Kararı kulak burun boğaz uzmanı verir.
Streptokok farenjiti tekrarlar mı? Evet, farklı suşlarla tekrarlayabilir. Tedaviyi tam süre tamamlamak ve hijyen kurallarına uymak tekrarı azaltır.
Streptokok farenjiti tedavisinde uyum çok önemlidir. İlaçları düzenli saatlerde verin ve tedaviyi yarıda bırakmayın. Çocuğunuz kendini iyi hissetse bile 10 günlük tedaviyi tamamlayın.
Streptokok farenjiti tanısında Centor kriterleri yol gösterici olabilir: ateş, eksüdatif tonsillit, hassas anterior servikal lenfadenopati ve öksürük yokluğu. Ancak kesin tanı için test gereklidir.
İlgili konular
Bogaz enfeksiyonu sirasinda boyunda sislik: cocuklarda lenf bezi sismesi.