Boğaz ağrısı, çocuklarda en sık görülen şikayetlerden biridir ve çoğunlukla viral enfeksiyonlardan kaynaklanır. Ancak bazı durumlarda A grubu beta hemolitik streptokok (AGBHS) gibi bakteriyel etkenler sorumlu olabilir. Viral ve bakteriyel boğaz ağrısını ayırt etmek tedavi yaklaşımını belirler.
Boğaz ağrısı nedenleri
Çocuklarda boğaz ağrısının en sık nedenleri:
- Viral enfeksiyonlar: Rinovirüs, adenovirüs, influenza, parainfluenza. Vakaların yüzde 70-80'i viraldir.
- Streptokok farenjiti: 5-15 yaş grubunda daha sık; boğaz ağrılarının yüzde 15-30'undan sorumludur.
- Alerjik rinit: Geniz akıntısına bağlı boğaz tahrişi.
- Kuru hava: Özellikle kış aylarında kapalı ortamlarda.
- Gastroözofageal reflü: Mide asidinin boğazı tahriş etmesi.
Viral ve bakteriyel boğaz ağrısı farkı
Viral boğaz ağrısı: Genellikle yavaş başlar; burun akıntısı, öksürük, hapşırma, ses kısıklığı ve göz kızarıklığı eşlik eder. Ateş hafif olabilir veya hiç olmayabilir.
Streptokok farenjiti: Ani başlayan yüksek ateş, şiddetli boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, baş ağrısı ve karın ağrısı ile karakterizedir. Öksürük ve burun akıntısı genellikle yoktur. Bademcikler kırmızı ve şiş olabilir, üzerlerinde beyaz-sarı eksüda görülebilir. Boyunda lenf bezleri büyük ve hassas olabilir.
Evde bakım önerileri
- Sıvı: Bol su, ılık çorba ve bitki çayları boğazı rahatlatır.
- Soğuk veya ılık içecekler: Çocuğun tercihine göre; dondurma ve buzlu içecekler de ağrıyı hafifletebilir.
- Tuzlu su gargara: Büyük çocuklarda (gargara yapabilenler) yarım çay kaşığı tuz + bir bardak ılık su.
- Nemli hava: Oda nemini artırın; kuru hava boğazı tahriş eder.
- Ateş ve ağrı: Yaş ve kiloya uygun parasetamol veya ibuprofen (6 ay üzeri).
- Bal: 1 yaş üzeri çocuklarda boğaz ağrısını hafifletebilir.
- Dinlenme: Yeterli uyku iyileşmeyi destekler.
Ne zaman doktora gidilmeli?
- Boğaz ağrısı 4 günden uzun sürüyorsa
- Yüksek ateş (39 derece üzeri) varsa
- Yutma güçlüğü belirgin ve sıvı alamıyorsa
- Ağız açamama veya tükürük akması varsa
- Boyunda belirgin şişlik varsa
- Nefes almada zorluk varsa
- Döküntü eşlik ediyorsa (kızıl olabilir)
- Streptokok şüphesi varsa (test gerekir)
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Antibiyotik gerekli mi?
Viral boğaz ağrısında antibiyotik etkisizdir. Streptokok farenjiti düşünüldüğünde hızlı antijen testi veya boğaz kültürü yapılır; test pozitifse antibiyotik (genellikle penisilin veya amoksisilin) 10 gün süreyle verilir. Tedavi komplikasyonları (akut romatizmal ateş, peritonsillar apse) önler.
Boğaz ağrısından korunma
Boğaz ağrısına neden olan enfeksiyonlardan korunmak için şu önlemleri alın:
- El yıkama alışkanlığı kazandırın (en az 20 saniye sabunla)
- Öksürürken ve hapşırırken ağız-burnu dirsek içiyle kapatın
- Hasta kişilerle yakın temastan kaçının
- Bardak, çatal-kaşık paylaşmayın
- Sigara dumanından uzak tutun
- Oda nemini yüzde 40-50 arasında tutun
Boğaz ağrısı ne kadar sürer?
Viral boğaz ağrısı genellikle 5-7 günde kendiliğinden geçer. Streptokok farenjitinde antibiyotik tedavisiyle 24-48 saat içinde ateş düşer ve ağrı azalır. Tedaviyi tam süre (10 gün) tamamlamak önemlidir. Boğaz ağrısı 4 günden uzun sürüyorsa veya kötüleşiyorsa değerlendirme gerekir.
Çocuklarda boğaz ağrısı için ne yapılmamalı?
- Test yapılmadan antibiyotik başlanmamalı
- Aspirin verilmemeli (Reye sendromu riski)
- Boğaz spreyleri 3 yaş altında kullanılmamalı
- Şekerli pastiller diş çürüğüne yol açabilir
Boğaz ağrısında sık sorulan sorular
Bademcik büyüklüğü enfeksiyon göstergesi mi? Hayır, bademcik büyüklüğü çocuktan çocuğa değişir ve tek başına enfeksiyon göstergesi değildir. Önemli olan kızarıklık, eksüda ve diğer belirtilerdir.
Boğaz ağrısında dondurma yenebilir mi? Evet, soğuk yiyecekler ağrıyı hafifletebilir. Çocuğun tercihine göre soğuk veya ılık içecekler verilebilir.