Bebeklerde Düzensiz Kafa Şekli: Kraniosinostoz Nedenleri ve Tedavisi

Bebeklerde Kafa Şekil Bozukluğu 

Bir bebeğin kafasının biraz yamuk görünmesi alışılmadık bir durum değildir. Yeni doğmuş bir bebeğin kafatasındaki kemikler henüz birbirine kaynaşmadığından, aynı pozisyonda yatmanın yarattığı baskı, bebeğin kafasının şekilsizleşmesine neden olabilir. Bu, özellikle kafasının arkasında düzleştirilmiş bir alanı içerebilir.  

Doğum sonrası hemen olan , yamuk kafa şekli yeni ebeveynler için yaygın bir endişe nedeni olsa da, bebeğin kafası genellikle doğumdan sonra yuvarlanır. Bebeğin kafasındaki düz noktalar, özellikle pozisyon değişiklikleri ve oyun sırasında ekstra karın zamanı ile de gelişebilir . Deformasyon orta veya şiddetliyse ve konum değişikliklerine yanıt vermiyorsa, bir kask tedavisi yardımcı olabilir.

Daha az yaygın olarak, kafatasının kemikleri çok erken kaynaştığında düzensiz bir kafa şekli oluşur. Kraniosinostoz adı verilen bu nadir durum, hem kafa şeklindeki anormalliği düzeltmek için hem de bazı durumlarda bebeğin büyümesi için ihtiyaç duyduğu beyin alanının oluşmasını sağlamak için  için ameliyat gerektirebilir. Kraniyosinostoz vakalarının her 2000 doğumda yaklaşık 1’inin kraniyosinostoz ile doğduğu tahmin edilmektedir. 

Bebeğin kafası: zeki bir tasarım 

Bebeğin kafasında alt ayrı kemiğin birbirleri ile birleşmiş olduğu sütür ya da dikiş olarak da düşünebileceğiniz, bağ dokusu yapıları vardır. Bu bağ dokusu bebeğin kafa kemiklerinin esnek bir hal almasında çok yardımcıdır.  Kafanın normal doğum esnasında, doğum kanalından geçmesine yardımcı olmaktan daha fazlasını yapar. Ayrıca, yaşamın ilk yılında, bebek doğduğundaki kafatasının hızla genişlemesine izin verir. Bir yıl sonunda doğum kafatasının yaklaşık iki katına çıkan bir hacim genişlemesi olmaktadır.

Kraniyosinostozda Ne Olur?

Kraniosinostozda iki veya daha fazla kemik, bebeğin beyin gelişimi tamamlanmadan, hatta bazen doğumdan önce birleşir. Dikişlerden hangisinin erken kapandığına ve nerede olduğuna bağlı olarak kafatası, beyin ve yüzün şekli bozulabilir.  

Kraniosinostoz nasıl teşhis edilir?

Bir bebeğin düzensiz kafa şekline neyin neden olduğunu belirlemeye yardımcı olmak için çocuk doktorları, gelişimsel ve aile geçmişinide sorgulayarak bir ananez alır. 

Ayrıca, bebeğin kafasında yamulmuş veya düzleştirilmiş alanlar ararken, gelişiebilecek  herhangi bir asimetriye dikkat ederek bebeğin kafasına ve yüzüne birkaç farklı açıdan bakarak dikkatli muayeneler yapacaklardır. Bebeğin saçı ıslakken bu daha kolay olabilir.

Bu gözlemler ve bilgiler, pozisyonel plajiyosefaliyi (bir bölgedeki basit basınçtan kaynaklanan) kraniyosinostozdan (kemik füzyonunun neden olduğu) ayırt etmeye yardımcı olacaktır.

Bir bebeğin düzensiz kafa şeklinin tek başına pozisyondan kaynaklandığını gösteren bir işaret, klasik paralelkenar şeklidir.

Kafanın bir tarafı öne doğru itilmiş gibi görünebilir, başın arkası düzleşir, kulak hafifçe öne doğru hareket eder ve alın karşı tarafa kıyasla aynı tarafta hafifçe öne doğru itilir.

Doktorunuz nazikçe her bir kulağa bir parmağını yerleştirebilir ve bebeğin başının üstünden gözlemlendiği gibi parmaklarının birbirine göre konumunu not edebilir. Konumsal plajiyosefali durumunda, iki parmak birbirinin karşısına geçmez. Plagiosefali sağ tarafta daha sık görülür ve ayrıca erkek bebeklerde daha sık görülür.

Kraniosinostoz Türleri

Çok erken kaynaşan kafatası kemiği sütürleri, bebeğin başının çeşitli kısımları boyunca uzanansivrilikler  olarak hissedilebilir. Bebeğin belirli kafa şekli de hangi sütürlerde bozukluk olduğunu işaret edecektir. İlgili sütürlerle birlikte daha sık görülen kafa şekli türlerinden bazıları şunlardır:

• Skafosefali: Başın üstünden önden arkaya uzanan sütür çok çabuk birleştiğinde orta hat “sagital” sinostozda uzun, dar bir şekilde kafa yaygındır. vakaların %45’i.

• 

• Trigonosefali: Burun köprüsünden başın üstündeki yumuşak noktaya uzanan bir çıkıntı ile yanlardan sıkıştırılmış bir alın “metopik” bir sinostozu işaret eder.

• Anterior Plagiosefali: Düzleştirilmiş alın, kalkık kaş ve eğri burun ile asimetrik bir baş ve yüz, bir taraftaki “koronal” sinostozdan kaynaklanabilir.     

• Brakisefali: Genellikle yanaklarda belirgin düzleşme, küçük kalkık veya “gaga” burun ve her iki tarafta “koronal” sinostozdan şişkin gözler ile düz ve/veya uzun bir alın. Bu genellikle yüz ve kafatasını içeren tıbbi sendromlarda bulunur.

• Posterior Plagiosefali: Başın arkasında belirgin bir çıkıntı ve kulağın arkasında büyük bir çıkıntı bulunan asimetrik bir kafa, en nadir form olan “lambdoid” sinostozdan kaynaklanabilir.

Kraniyosinostoz Ameliyatı

Kraniosinostoz genellikle hem deformiteyi düzeltmek için hem de bazı durumlarda bebeğin beyni büyüdükçe kafatasının içindeki baskıyı önlemek için ameliyat gerektirir. 

Ekstra karın zamanı ve bir kask ile “kalıplama” pozisyonel kafatası deformitelerini düzeltebilirken , kendi başlarına kraniyosinostozu düzeltmede etkili değildirler (bazen ameliyattan sonra kullanılsalar da).

Kraniosinostozlu çocuklar,   kraniyofasiyal cerrahlar ve pediatrik beyin cerrahlarını içeren uzmanlarla bir ekip olarak çalışan diğer uzmanlara yönlendirilir. Bu uzmanlar genellikle çocuğunuzu muayene ederek doğru tanıyı koyabilirler ancak ameliyat önermeden önce bilgisayarlı tomografi (BT taramaları) gibi ayrıntılı görüntüleme prosedürlerini ayarlayacaktır.

Bebeğin kraniyosinostoz teşhisi konduğunda kaç yaşında olduğuna ve hangi sütürlerin tutulduğuna bağlı olarak, kaynaşmış kemiği çıkarmak veya serbest bırakmak için farklı cerrahi seçenekler mevcuttur. Ek rekonstrüktif prosedürler vardır. Açık cerrahi ve endoskopik kraniyosinostoz ameliyatı olmak üzere iki farklı yöntem uygulanabilmektedir.

Kraniosinostoz cerrahisi deneyimli kraniyofasiyal ekiplerin bulunduğu  merkezlerde ve pediatrik yoğun bakım ünitelerinde yapılmalıdır.

Ameliyattan sonra çocuklar bir veya daha fazla gün hastanede kalır ve takip eden doktor ziyaretlerinde izlenir. 

Kanama, enfeksiyon ve kemik kaybı gibi komplikasyonlar nispeten nadirdir. Bu prosedürlere sahip çocuklar genellikle normal olarak yetişkinliğe kadar büyür ve gelişir.