Kısaca: İnmemiş testis, testisin doğumda torbada (skrotum) bulunmamasıdır. Bir kısmı ilk aylarda kendiliğinden iner. 6. aydan sonra hâlâ inmemiş testis kendiliğinden inmez; bu durumda çocuk cerrahisi ya da çocuk ürolojisine yönlendirme yapılır ve ameliyatın genellikle 18. aydan önce, ideal olarak 1 yaş civarında tamamlanması önerilir.
İnmemiş testis (tıbbi adıyla kriptorşidizm), erkek bebeklerde en sık görülen doğumsal durumlardan biridir. Anne karnında testisler karın içinde gelişir ve gebeliğin son aylarında kasık kanalından geçerek torbaya iner. Bu yolculuk tamamlanmadığında testis karın içinde, kasık kanalında ya da torbanın hemen üst kısmında kalabilir. Zamanında doğan erkek bebeklerin yaklaşık yüzde 1–3'ünde, erken doğan bebeklerde ise çok daha sık görülür.
İnmemiş testis videosu
İnmemiş testis nasıl anlaşılır?
İnmemiş testis çoğunlukla doğumdan sonraki ilk muayenede çocuk doktoru tarafından fark edilir. Aileler de bez değişimi veya banyo sırasında torbanın bir tarafının boş, küçük ya da düz göründüğünü fark edebilir.
- Torbanın bir tarafı boş: Elle yoklandığında testis hissedilmez.
- Torbada asimetri: Bir taraf daha küçük ve gelişmemiş görünür.
- Kasıkta şişlik: Testis kasık kanalında kalmışsa kasıkta küçük, hareketli bir kabarıklık hissedilebilir.
- Ağrı yoktur: İnmemiş testis genellikle bebeği rahatsız etmez; bu yüzden düzenli muayene önemlidir.
Gezici testis ile inmemiş testis arasındaki fark nedir?
Gezici (retraktil) testis, aslında torbaya inmiş olan ama soğuk, gıdıklanma ya da korku gibi durumlarda güçlü bir kas refleksiyle yukarı, kasığa doğru çekilen testistir. Muayenede testis nazikçe torbaya indirilebilir ve bir süre orada kalır. Gezici testis genellikle tedavi gerektirmez; ancak bazı çocuklarda zamanla yukarıda kalıcı hale gelebildiği için her yıl kontrol edilmesi önerilir.
| Özellik | Gezici testis | İnmemiş testis |
|---|---|---|
| Torbada görülme | Sıcak banyoda ve rahatken torbada | Hiçbir zaman torbada değil |
| Muayenede | Elle torbaya indirilebilir ve kalır | İndirilemez ya da hemen geri kaçar |
| Tedavi | Genellikle gerekmez, yıllık kontrol | 6. aydan sonra cerrahi değerlendirme |
İnmemiş testis kendiliğinden iner mi?
Evet, bir kısmı iner. Özellikle ilk üç ayda, bebeğin kendi hormonlarının etkisiyle testislerin önemli bir bölümü torbaya iner. Ancak 6. aydan sonra (erken doğan bebeklerde düzeltilmiş yaşa göre) kendiliğinden inme olasılığı çok düşüktür. Bu nedenle 6 aylık kontrolde testis hâlâ torbada değilse beklemeye devam etmek yerine çocuk cerrahisine yönlendirme yapılır. Erken doğan bebeklerde yaş hesabı için düzeltilmiş yaş yazımıza göz atabilirsiniz.
Hemen doktora başvurun: Her iki testis de hiç hissedilmiyorsa, bebeğin cinsel organında başka bir farklılık varsa ya da kasıkta ani, ağrılı, kızarık bir şişlik gelişirse (testis dönmesi veya sıkışmış fıtık olabilir) beklemeyin; aynı gün değerlendirme gerekir.
İnmemiş testis ameliyatı ne zaman yapılır?
Güncel çocuk ürolojisi kılavuzları, 6. aydan sonra inmemiş testisin ameliyatla torbaya indirilmesini (orşiopeksi) ve bu işlemin en geç 18. aya kadar, mümkünse 1 yaş civarında yapılmasını önerir. Erken ameliyatın amacı testisin sıcaklık nedeniyle zarar görmesini azaltmak ve ileride doğurganlığı korumaktır.
- Ele gelen testis: Genellikle kasıktan küçük bir kesiyle günübirlik ameliyatla torbaya indirilir.
- Ele gelmeyen testis: Karın içinde olabileceği için çoğunlukla kapalı (laparoskopik) yöntemle değerlendirilir.
- Ultrason: Testisin yerini göstermede sınırlı olduğundan her çocukta gerekli değildir; kararı cerrah verir.
- Hormon tedavisi: Kalıcı başarı oranı düşük olduğu için güncel kılavuzlarda rutin olarak önerilmez.
Tedavi edilmezse ne olur?
Torba, testisin sağlıklı gelişmesi için vücudun geri kalanından biraz daha serin bir ortam sağlar. Uzun süre yukarıda kalan testiste şu riskler artar:
- Doğurganlıkta azalma: Özellikle her iki testis inmemişse sperm üretimi etkilenebilir.
- Testis kanseri riski: Hafif artar; testis torbadayken kendi kendine muayene ile erken fark etmek kolaylaşır.
- Testis dönmesi (torsiyon) ve kasık fıtığı daha sık görülür.
- Psikolojik etki: İleri yaşta torbanın boş görünmesi çocukta kaygıya yol açabilir.
Ailelerin takipte dikkat etmesi gerekenler
Sağlıklı çocuk kontrollerinde testislerin yeri her muayenede kontrol edilir. Ameliyat sonrası da testisin torbada kaldığını ve büyümesini izlemek için düzenli kontrole devam edilir. Yenidoğan döneminde nelere bakıldığını yenidoğan takibi ve yenidoğan doktoru ve takip süreci yazılarımızda, kontrol takvimini ise sağlıklı çocuk muayeneleri sayfamızda bulabilirsiniz.
Bebeğinizin testislerinin yerinden emin değilseniz, bir çocuk doktoru muayenesi durumu kısa sürede netleştirir. Erken doğan bebeklerde bu durum daha sık görüldüğünden prematüre bebek takibinde özellikle dikkat edilir.