Atriyal septal defekt (ASD), kalbin iki kulakçığı arasındaki septumda doğuştan açıklık demektir. Sol kulakçıktaki oksijenlenmiş kan sağ tarafa geçer; akciğer dolaşımı artar. Çoğu olgu asiyanotik seyreder — cilt pembe kalır.
Genel: asiyanotik KKH. Değerlendirme: KKH değerlendirme.
ASD tipleri nelerdir?
- Ostium sekundum: Fossa ovalis — En sık (~%7 KKH); kızlarda 3:1
- Sinus venosus: SVC girişi — Anormal ven drenajı sık; cerrahi
- Ostium primum: Alt septum — AVSD spektrumu
Belirtiler ve seyir
Küçük delikler yıllarca sessiz kalabilir; okul çağında veya ergenlikte tesadüfen fark edilir. Büyük şantlarda:
- Efor intoleransı, kolay yorulma
- Sık solunum yolu enfeksiyonu
- Büyüme geriliği (bebek/çocuk)
- Muayenede sabit bölünmüş ikinci kalp sesi (S2) ve sistolik üfürüm
Belirtiler bazen 3. dekaddan sonra belirginleşir; ancak erken kapatma uzun vadeli komplikasyonları azaltabilir.
Holt-Oram sendromu
Radius kemiği hipoplazisi/eksikliği ve birinci derece AV blok ile birlikte ASD görülebilir. TBX5 gen mutasyonu (12q24); otozomal dominant. Kol anomalisi + kalp üfürümü birlikteliğinde genetik danışmanlık düşünülür.
Tedavi özeti
Semptomatik olgularda veya Qp:Qs > 2:1 olduğunda kapatma önerilir. Secundum ASD’de transkateter oklüder; diğer tiplerde cerrahi patch. Cerrahi mortalite <%1; okul öncesi elektif kapatma tercih edilir.
Uzun vadeli komplikasyonlar (kapatılmazsa)
- Pulmoner hipertansiyon
- Atriyal aritmiler (özellikle erişkinlikte)
- Triküspit/mitral yetmezlik
- Kalp yetmezliği
Aileler ASD’yi nasıl anlamalı?
ASD “kalpte delik” denince korkutucu gelebilir; oysa birçok küçük açıklık yıllarca sessiz kalır ve çocuk normal aktiflikte büyür. Sorun, delik büyüdükçe sağ kulakçık ve sağ karıncığa ekstra kan yüklenmesidir. Bu yük zamanla akciğer damar basıncını yükseltebilir veya erişkinlikte ritim bozukluğu riskini artırabilir.
Muayenede hekim “sabit bölünmüş S2” dinleyebilir; bu klasik ipucudur. Kesin tanı ekokardiyografi iledir. Secundum tipi uygun kenarlara sahipse kateterle şemsiye (oklüder) kapatma mümkün olabilir; sinus venosus ve primum tiplerde cerrahi tercih edilir.
Takip ve günlük yaşam
- Küçük şantlarda periyodik EKO ve büyüme izlemi yeterli olabilir.
- Belirti veya Qp:Qs anlamlıysa kapatma zamanlaması okul öncesi dönemde sık planlanır.
- Diş tedavisi / enfeksiyon riski için profilaksi ihtiyacı lezyona ve onarım durumuna göre hekim tarafından belirlenir.
- Çoğu çocuk spora katılabilir; kısıtlama bireyseldir.
Holt-Oram gibi sendrom şüphesinde kol anomalisine bakılır. İlgili: ostium sekundum ASD, kalp yetmezliği belirtileri.
Kapatma sonrası izlem
Kateter veya cerrahi kapatmadan sonra kısa süre aktivite kısıtlaması ve kontrol EKO planlanır. Çoğu çocuk haftalar içinde okul ve spora döner. Nadir komplikasyonlar (cihaz pozisyonu, ritim) için izlem protokolü vardır. Ateş, çarpıntı veya nefes darlığında erken haber verin. Kardeş taraması yalnızca aile/sendrom öyküsünde gerekebilir.
Okul spor muayenesinde üfürüm notu varsa EKO sonucunu yanınızda bulundurun. Gereksiz aktivite yasağı koymadan önce kardiyoloji notuna bakın.
Şüphede çocuk kardiyolojisi değerlendirmesi en doğru adımdır.
ASD tipleri ve belirtiler
Ostium sekundum en sık tiptir; primum, sinüs venozus ve koroner sinüs defektleri de vardır. Küçük ASD’ler sessiz kalabilir; büyüklerde çabuk yorulma, sık solunum yakınması veya üfürüm dikkat çeker. Tanı ekokardiyografi ile netleşir. Tip odaklı yazı: ostium sekundum ASD, sinüs venozus ASD.
İzlem ve kapatma kararı nasıl verilir?
Şant büyüklüğü, sağ kalp yükü, büyüme ve semptomlar birlikte değerlendirilir. Bazı defektler küçülür; diğerlerinde kateter veya cerrahi kapatma planlanır. Genel değerlendirme için konjenital kalp hastalığı değerlendirme ve asiyanotik konjenital kalp hastalığı yazılarına bakın. Aileye kişiselleştirilmiş takip takvimi sunulur.
İlgili konular ve randevu
Bu başlıkta sorularınız sürerse sağlam çocuk kontrolünde konuşabilirsiniz. Randevu için online randevu sayfasını kullanın. Konuyla bağlantılı diğer yazılara metin içinden ulaşabilirsiniz; belirtiler değişirse beklemeyin, aynı gün değerlendirme isteyin. Aile öyküsü, doğum öyküsü ve mevcut ilaç/vitamin listesini muayeneye getirmek süreci hızlandırır. Evde gözlem notu (ne zaman başladı, ne kadar sürdü, eşlik eden bulgular) hekime yol gösterir.