Çocuklarda ani göz kayması ve çift görme, aileleri en çok endişelendiren ve vakit kaybetmeden değerlendirilmesi gereken durumlardan biridir. Daha önce gözlerinde hiçbir problem olmayan bir çocuğun aniden bir gözünün içeri ya da dışarı kayması, göz kapağının düşmesi veya çocuğun etrafa bakarken başını garip bir şekilde bir omzuna doğru eğmesi, göz kaslarını çalıştıran küçük sinir yollarındaki geçici bir hassasiyeti işaret edebilir. Ani gelişen bu tür durumlarda sakin kalarak doğru adımları atmak ve gecikmeden bir çocuk hekimine başvurmak büyük önem taşır.
Genel göz muayenesi hakkında bilgi edinmek için şaşılık tanı rehberi yazımıza göz atabilir, acil belirtilerde izlenecek yol için çocuk hastalıkları bölümümüzü inceleyebilirsiniz.
Ani başlayan göz kayması neden hızlı bir değerlendirme gerektirir?
Gözlerimizin her bir hareketini beyinden çıkan son derece hassas sinir telleri kontrol eder. Bu sinirlerden biri hafifçe etkilendiğinde, o sinirin çalıştırdığı göz kası zayıflar ve iki gözün hedefi birlikte takip etmesi zorlaşır. Çocuklar bu durumu genellikle iki ayrı görüntü görerek (çift görme) yaşarlar. Çift görmekten rahatsız olan çocuk, net görebilmek için başını farklı açılara çevirmeye çalışır.
- Düşme ve kafa çarpmaları: Çocukluk çağındaki küçük kazalar, düşmeler ve baş darbeleri uzun seyirli göz sinirlerinde geçici baskılar yaratabilir.
- Ağır enfeksiyonlar sonrası: Geçirilen viral hastalıklar bazen sinir kılıflarında geçici bir hassasiyete yol açabilir.
- Kafa içi basınç değişimleri: Kafa içinde basıncın artmasına neden olan durumlar ilk olarak gözü dışa baktıran siniri etkileyebilir.
İlgili yazılarımız: bebeklerde içe ve dışa göz kayması, sağlam çocuk takibi.
Gözün dışa bakamaması ve içe toplanması ne anlama gelir?
Gözü dışarıya doğru çeviren kasın siniri, beyin tabanında oldukça uzun bir yol izler. Bu uzun güzergah nedeniyle kafa içindeki en ufak basınç artışlarından veya sarsıntılardan en çabuk etkilenen sinirdir. Çocukluk çağında ani başlayan sinir felçlerinin en sık görülen türüdür.
- Gözün dışarı dönememesi: Etkilenen göz dışarıya doğru bakamaz; orta çizgide takılı kalır.
- İçe doğru belirginleşen kayma: Özellikle felçli gözün olduğu tarafa doğru bakılmak istendiğinde içe kayma çok daha bariz hale gelir.
- Yüzü o yana çevirme: Çocuk çift görmemek için yüzünü felçli gözün olduğu tarafa doğru çevirerek bakar.
- Kulak enfeksiyonu uyarısı: Bazen tedavi edilmemiş şiddetli bir orta kulak iltihabı kulak arkasındaki kemik dokuya ilerleyerek bu siniri etkileyebilir. Kulak ağrısıyla birlikte göz kayması varsa mutlaka acil değerlendirilmelidir.
Çocuğun başını bir omzuna eğerek bakması neyi gösterir?
Bazı çocuklarda gözün aşağı ve içe bakmasını sağlayan kasın sinirinde zayıflık oluşur. Bu tablonun en şaşırtıcı özelliği, çocuğun boyun kaslarında hiçbir sertlik veya kısalık olmamasına rağmen başını sürekli bir omzuna doğru eğik tutmasıdır.
- Çift görmeyi engelleme çabası: Çocuk başını sağlam omuz tarafına eğdiğinde iki gözden gelen görüntü üst üste oturur ve çift görme kaybolur. Baş düzeltilmeye çalışıldığında ise çocuk rahatsız olur.
- Boyun eğriliği sanılabilir: Birçok aile bu durumu doğuştan boyun kası kısalığı (tortikolis) sanarak fizik tedaviye başvurabilir. Oysa sorun boyunda değil, göz kasının dengesindedir.
- Merdiven inerken zorlanma: Gözü aşağı baktıran kas etkilendiği için çocuk merdiven inerken veya yere bakarken belirgin güvensizlik hisseder.
Göz kapağında düşüklük ve göz bebeğinde büyüme olursa ne yapılmalıdır?
Göz kapağını kaldıran ve gözün birçok hareketini yöneten ana sinirin etkilenmesi acil dikkat gerektiren bir durumdur. Bu tabloda birkaç belirti aynı anda dikkat çeker:
- Kapak düşüklüğü: Etkilenen gözün kapağı belirgin şekilde aşağıya iner, çocuk gözünü tam açamaz.
- Dışta ve aşağıda duruş: Göz karşıdan bakıldığında doğal olarak dışa ve hafifçe aşağıya doğru kaymış görünür.
- Büyük göz bebeği: Etkilenen gözün bebeği diğerine göre daha geniş görünebilir ve ışığa normal şekilde küçülmeyebilir.
- Acil muayene şartı: Bu belirtiler aniden ortaya çıktığında çocuk doktoru ve çocuk nörolojisi uzmanı tarafından derhal ayrıntılı inceleme yapılmalıdır.
Hangi belirtilerde vakit kaybetmeden acil servise gidilmelidir?
Göz kaymasına aşağıdaki bulgulardan biri eşlik ediyorsa zaman kaybedilmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
- Şiddetli baş ağrısı ve sabah kusmaları: Özellikle uykudan uyandıran veya fışkırır tarzda olan kusmalar.
- Dengesizlik ve yürümede sendeleyen adımlar: Çocuğun aniden dengesini kaybetmesi, sık düşmesi veya uykuya aşırı meyil göstermesi.
- Kaza ve darbe sonrası başlangıç: Başını bir yere çarptıktan hemen sonra göz kayması veya çift görme tarif etmesi.
- Göz kapağının aniden tamamen kapanması.
Uzman görüşü ve ayrıntılı muayene için randevu alabilirsiniz.
Diğer ilgili başlıklarımız: göz titremesi ve nistagmus, şaşılık nedenleri ve tedavisi.