Bebeklerde içe ve dışa göz kayması, çocukluk çağında en sık gördüğümüz hizalanma farklılıklarıdır. Halk arasında içe kayma veya dışa kayma olarak bilinen bu durumlar, bebeğin yaşına ve kaymanın başlama şekline göre birbirinden çok farklı nedenlere dayanabilir. Kimi zaman bebeğin doğuştan gelen göz yapısıyla ilgilidir, kimi zaman ise 2-3 yaşlarında çocuğun yakındaki nesneleri net görebilmek için harcadığı yoğun odaklanma çabasından kaynaklanır. Bu ayrımı doğru anlamak, hem ailelerin yersiz kaygılarını hafifletir hem de doğru zamanda doğru adımı atmayı sağlar.
Göz muayenesi yöntemleri ve yalancı kayma ayrımı için bebeklerde ve çocuklarda şaşılık yazımıza bakabilir, bebeğinizin genel gelişimini gelişim basamakları rehberimizden takip edebilirsiniz.
Bebeklikte ilk aylarda görülen içe kayma nasıl fark edilir?
Yaşamın ilk altı ayı içinde fark edilen ve belirgin olan içe kaymalar, çocukluk çağı şaşılıkları içinde özel bir yere sahiptir. Bu bebeklerde kayma açısı genellikle oldukça geniştir ve gün boyu devam eder. Bebek sanki sürekli burnuna bakıyormuş gibi durur.
- Çapraz bakış özelliği: Bu bebekler çevrelerini incelerken ilginç bir alışkanlık edinirler; sağ tarafa bakarken sol gözlerini, sol tarafa bakarken ise sağ gözlerini kullanırlar. Buna çapraz bakış denir. Her iki göz sırayla çalıştığı için görme tembelliği riski başlangıçta düşüktür.
- Sinir zayıflığından ayrımı: Hekim muayenesinde bebeğin gözünü dışarıya rahatça çevirebildiği kontrol edilir. Böylece göz kasını çalıştıran sinirlerde bir sorun olmadığı doğrulanır.
- Erken müdahale gereksinimi: Bu tip erken içe kaymalar gözlükle düzelmez. Çocuğun iki gözüyle aynı anda bakabilmesi ve derinlik algısını kazanabilmesi için göz kaslarına yönelik küçük bir cerrahi hizalama genellikle erken yaşlarda planlanır.
İlgili: çocuklarda ani göz kayması ve sinir felçleri, sağlam çocuk takibi.
Odaklanmaya bağlı içe kayma (akomodatif kayma) nedir?
Genellikle çocuk 2 veya 3 yaşına geldiğinde aniden başlayan içe kaymalar oldukça farklı bir mekanizmayla ortaya çıkar. Bu yaştaki çocuklar çevrelerindeki detayları, kitaplardaki resimleri veya küçük oyuncakları çok daha dikkatli incelemeye başlarlar. Eğer çocukta fark edilmemiş yüksek bir hipermetropi (yakını netleştirmede zorlanma) varsa durum değişir.
- Aşırı odaklanma çabası: Göz merceği görüntüyü netleştirebilmek için normalden kat kat fazla çaba sarf eder.
- Gözlerin içeri toplanması: Gözlerimiz yakına odaklanırken doğal olarak biraz içe doğru yönelir. Aşırı çaba harcandığında bu içe çekilme kontrolden çıkar ve gözlerden biri içeri doğru kayar.
- Gözlükle tam düzelme: Çocuğa uygun bir hipermetrop gözlüğü verildiğinde, netleştirme yükü gözlük camı tarafından üstlenilir. Odaklanma rahatlayınca gözler tamamen düzgün hizalanır.
Gözlüğü çıkarınca kayma neden eskisinden daha çok görünür?
Bu durum odaklanmaya bağlı kayması olan ailelerin hekime en sık sorduğu sorulardan biridir: "Gözlük takmadan önce kayma bu kadar sık olmuyordu, gözlüğe başladıktan sonra gözlüğü çıkarınca gözü eskisinden daha çok içeri kayıyor; gözlük gözünü tembelleştirdi mi?" Bu son derece doğal ve beklenen bir durumdur.
- Net görme konforuna alışma: Çocuk gözlük takarak net ve rahat görmenin konforunu keşfeder.
- Gözlük çıktığında ani efor: Gözlük çıkarıldığında çocuk o net görüntüyü tekrar yakalamak için çok daha sert ve yoğun bir odaklanma çabası gösterir.
- Gözün bozulmadığının kanıtı: Bu yoğun çaba gözün daha belirgin içeri kaymasına yol açar. Bu tablo gözün tembelleştiğini değil, aksine gözlüğün doğru çalıştığını ve çocuğun net görmek istediğini gösterir.
- Yaşla birlikte azalma eğilimi: Çocuk büyüdükçe göz yapısı geliştikçe hipermetropi derecesi genellikle azalır ve gözlüğe olan bağımlılık hafifleyebilir.
Çocuklarda dışa doğru göz kayması ne zaman görülür?
Gözlerin dışarıya doğru açılması çocukluk çağında içe kaymaya göre biraz daha seyrektir. En yaygın şekli aralıklı dışa kaymadır. Bu durum çoğunlukla çocuk 1 yaşını geçtikten sonra dikkati çeker.
- Yorgunluk ve dalgınlık anları: Çocuk uykusuz kaldığında, televizyon izlerken dalıp gittiğinde veya ateşi çıktığında tek gözün dışarıya doğru kaydığı görülür; dikkatini toplayınca göz tekrar düzelir.
- Güneşte tek gözü kapatma refleksi: Bu çocukların en belirgin özelliği, açık havada veya parlak güneş ışığında dışarıya kayan gözlerini tek taraflı olarak kısmaları ya da elleriyle kapatmalarıdır.
- Takip ve tedavi: Kayma gün içinde çok az oluyorsa ve derinlik hissi iyiyse düzenli muayenelerle takip edilir. Eğer kayma sıklığı artıyorsa hekiminiz uygun tedavi adımlarını planlayacaktır.
Anne babaların evde dikkat etmesi gereken noktalar nelerdir?
Çocukluk çağı göz kaymalarında en büyük yardımcımız anne babanın dikkatli gözlemidir. Evde şunlara özen göstermek faydalıdır:
- Gözlük kullanımını sevdirin: Odaklanma kaynaklı kaymalarda gözlüğün uyanık olunan tüm süre boyunca takılması tedavinin temelidir.
- Farklı ışık ortamlarını gözlemleyin: Çocuğun hem loş ortamda hem de parlak güneşte gözlerini nasıl kullandığını izleyin.
- Periyodik kontrolleri aksatmayın: Görme keskinliği ve iki gözle derinlik hissi büyüme çağında düzenli aralıklarla ölçülmelidir.
Klinik değerlendirme ve randevu için iletişim sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İlgili diğer yazılarımız: şaşılık tanı testleri, çocuklarda göz titremesi ve sendromlar.