Buşon, serümen (kulak kiri) tıkacı ile dış kulak yolunun kapanmasıdır ve çocuklarda en sık görülen dış kulak yolu patolojilerinden biridir. Hikayede pamuklu çubuklar veya benzer aletler ile kulak temizlenmeye çalışılması sık karşılaşılan bir durumdur. Bu çeşit manipülasyonlar serümenin normal epitel migrasyonu ile laterale doğru hareketini engelleyerek serümenin birikmesine neden olur.
Serümen (kulak kiri) nedir?
Serümen, dış kulak yolunun lateral üçte birindeki serüminöz ve modifiye apokrin bezlerin salgıları ile oluşur. Serümenin düşük pH'sı bakteriyostatik karakterdedir; yani kulağı enfeksiyonlardan korur. Ayrıca dış kulak yolunun "S" şeklindeki yapısı, girişindeki "tragi" adı verilen kıllar ve serümenin yapışkan özelliği kulağı travmadan koruyucu etkisini sağlayan başlıca faktörlerdir.
Buşon belirtileri
- İşitme azalması (en sık belirti)
- Kulakta dolgunluk hissi
- Kulak ağrısı
- Kulak çınlaması
- Kaşıntı
- Banyo veya yüzme sonrası belirtilerin artması (serümenin şişmesi)
Hastalar tipik olarak banyo sonrası ya da yüzme sonrası işitme azalığı şikayeti ile başvururlar.
Tanı
Otoskopik muayene teşhis için yeterlidir. Dış kulak yolunda sarı-kahverengi renkli, sert veya yumuşak kıvamlı serümen tıkacı görülür.
Tedavi ve temizlik yöntemleri
Buşon temizliği için en sık kullanılan yöntemler:
1. Küretaj (mekanik temizlik)
Buşon küretleri ile buşonun arkasına geçilerek laterale doğru çekilerek temizlenmesidir. Sert buşonlarda tercih edilir.
2. Aspirasyon
Yumuşak kıvamdaki buşonlar kulak aspiratörleri yardımı ile temizlenebilir.
3. Kulak lavajı (yıkama)
Dış kulak yoluna basınçlı su vermek sureti ile yapılan bu temizlikte kulak zarının durumunun bilinmesi gereklidir. Zarda perforasyon olan bir hastaya yapılan lavaj orta kulak enfeksiyonuna yol açar. Lavaja bağlı perforasyonlar da görülebilir. Bu nedenle kulak zarı hakkında bilginin olmadığı hastalarda, özellikle de çocuklarda bu yöntemden kaçınmak gerekir.
4. Serümen yumuşatıcı damlalar
Sert buşonlarda işlem öncesi serümen yumuşatıcı damlalar kullanılabilir. Bu damlalar buşonu yumuşatarak temizliği kolaylaştırır.
Evde kulak temizliği
- Kulak çubuğu kullanmayın: Pamuklu çubuklar serümeni içeri iter ve tıkanıklığı artırır. Ayrıca kulak zarına zarar verebilir.
- Dış kulağı silin: Banyo sonrası sadece kulak kepçesini ve dış kulak yolu girişini yumuşak bir bezle silin.
- Kulak kendi kendini temizler: Normal koşullarda serümen dışarı doğru hareket eder ve temizlenir.
Ne zaman doktora gidilmeli?
- İşitme azalması
- Kulak ağrısı veya rahatsızlık
- Kulakta dolgunluk hissi
- Kulaktan akıntı
- Baş dönmesi
Ankara için randevu sayfasını kullanabilirsiniz.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Kulağa verilen suyun ideal sıcaklığı vücut sıcaklığıdır. Çok soğuk veya çok sıcak su baş dönmesine neden olabilir.
- Kulak zarı perforasyonu olan hastalarda lavaj yapılmamalıdır.
- Evde kulak mumu veya benzeri yöntemler kullanmayın; etkisiz ve tehlikelidir.
Sık sorulan sorular
Kulak çubuğu kullanmak zararlı mı? Evet, kulak çubuğu serümeni içeri iter, tıkanıklığı artırır ve kulak zarına zarar verebilir. Kullanmayın.
Kulak kiri neden birikir? Dar dış kulak yolu, aşırı serümen üretimi veya pamuklu çubuk kullanımı birikime neden olabilir.
Çocuğumun kulağını evde temizleyebilir miyim? Sadece dış kulağı silin. Dış kulak yoluna hiçbir şey sokmayın. Tıkanıklık varsa doktora başvurun.