Beyfortus (nirsevimab), yenidoğan ve bebeklerde respiratuar sinsityal virüse (RSV) bağlı ciddi alt solunum yolu hastalığını önlemeye yardımcı olan bir koruyucu monoklonal antikordur. Birçok aile “yeni RSV aşısı” diye duysa da Beyfortus klasik aşı değildir; vücuda hazır antikor verir.
İlgili: RSV bebeklerde nedir? | Beyfortus kimlere yapılır? | Abrysvo ve Beyfortus farkı
Beyfortus Aşı mıdır?
Hayır. Aşılar bağışıklık sistemini eğiterek kendi antikorlarını üretmesini sağlar. Beyfortus ise hazır antikorları doğrudan bebeğe verir. Bu nedenle koruma hızlı başlar; “öğrenme süresi” beklenmez. Koruma süresi yaklaşık bir RSV sezonu (yaklaşık 5 ay) kadardır; sonrasında antikor düzeyi azalır.
Pasif bağışıklık, özellikle bağışıklık sistemi henüz olgunlaşmamış yenidoğanlarda ciddi RSV hastalığı riskini azaltmak için geliştirilmiştir.
Nasıl Çalışır?
RSV’nin hücreye girmesinde rol oynayan F (füzyon) proteinine bağlanır. Antikor bu proteine tutunduğunda virüsün hücre zarlarıyla kaynaşması ve özellikle akciğer hücrelerine girişi engellenir. Böylece ciddi alt solunum yolu hastalığı riski azalır.
Beyfortus tüm RSV enfeksiyonlarını her zaman tamamen önlemez; asıl hedef, hastaneye yatış gerektiren ciddi hastalığı azaltmaktır.
Ne Kadar Etkilidir?
Klinik çalışmalarda ciddi enfeksiyon / tıbbi müdahale gerektiren RSV hastalığı riskini anlamlı ölçüde azaltmıştır. Bir kaynakta tek enjeksiyonun tıbbi müdahale gerektiren ciddi enfeksiyon ihtimalini %74,5 azalttığı bildirilmiştir. Hastaneye yatış riskinde göreli azalmanın %80’in üzerinde olduğu da aktarılmaktadır.
Mutlak risk de önemlidir: RSV nedeniyle hastaneye yatış zaten birçok çocukta düşüktür. Örneğin 100’de 1 risk, koruma sonrası kabaca 300’de 1 düzeyine inebilir. Bir çalışmada Beyfortus alanlarda 2 yaşına kadar RSV ile hastaneye yatış %1, almayanlarda %3 bulunmuştur. En belirgin yarar 2 aydan küçük bebeklerde görülmüştür.
Nasıl Uygulanır?
- Tek doz, uyluk kasına (IM) enjeksiyon
- 5 kg altı: 50 mg
- 5 kg ve üzeri: 100 mg
- RSV sezonu başlamadan önce veya sezon içinde doğan bebeklere doğumda / sezona girişte verilir
Bazı yüksek riskli çocuklara ikinci RSV sezonunda ek doz gerekebilir. Kalp ameliyatı sonrası gibi özel durumlarda hekim dozu yeniden planlar.
Yan Etkiler
En sık bildirilenler enjeksiyon yerinde ağrı, şişlik veya sertlik ve döküntüdür. Ateş de görülebilir. Ciddi alerjik reaksiyonlar nadirdir ancak mümkündür. Rash genellikle dozdan sonraki 14 gün içinde, enjeksiyon yeri reaksiyonları ise 7 gün içinde izlenir.
Eski RSV Antikorundan (Palivizumab) Farkı
Daha önce yüksek riskli bebeklerde kullanılan palivizumab (Synagis) sezon boyunca aylık enjeksiyon gerektiriyordu. Beyfortus tek doz ile sezon boyu koruma hedefler; bu nedenle uygulama pratikliği belirgin şekilde artmıştır. Aynı sezonda nirsevimab almış bebeğe palivizumab verilmez.
Türkiye’de Ne Yapmalıyım?
Ülke onayları, öneriler ve erişim koşulları zamanla değişir. Beyfortus Avrupa’da 31 Ekim 2022’de, ABD’de 2023’te onaylanmıştır. Sizin için güncel öneri, maliyet ve uygulanabilirlik konusunda çocuk hekiminize danışın. Anne adaylarında maternal RSV aşısı (Abrysvo) seçeneği de konuşulmalıdır.
Ailelerin Sık Merak Ettikleri
Beyfortus, grip veya KKK aşısı gibi “vücudu eğiten” bir aşı değildir. Bu nedenle “bir kez yaptırdım, ömür boyu bağışıklık kazandım” beklentisi doğru değildir. Amaç, bebeğin en kırılgan olduğu RSV sezonunu daha güvenli geçirmesine yardımcı olmaktır.
Koruma RSV’ye özgüdür. Bebek yine soğuk algınlığı, influenza veya diğer virüslerle hasta olabilir. Bu nedenle el hijyeni, kalabalık hasta ortamlardan uzak durma ve aşılama takvimine uyum önemini korur. Ateş veya nefes güçlüğü olursa genel değerlendirme gerekir; yalnızca “antikor yaptık, bir şey olmaz” diye beklenmemelidir.
Uygulama sonrası enjeksiyon yerinde hafif kızarıklık veya kısa süreli huzursuzluk görülebilir. Yaygın olmayan ama önemli alerjik belirtiler (yaygın döküntü, solunum zorluğu, renk solması) varsa acil yardım alınmalıdır. Düzenli çocukluk aşılarıyla aynı gün yapılabilmesi, ek klinik ziyareti azaltabilir.
Sonuç
Beyfortus, RSV’ye karşı hazır antikor sağlayan koruyucu bir tedavidir; klasik aşı değildir. Tek doz ile sezon boyu ciddi RSV hastalığı riskini azaltmayı hedefler. Karar; bebeğin yaşı, riski, sezon zamanlaması, maternal aşı öyküsü ve güncel resmi önerilere göre hekimle birlikte verilmelidir.
İlgili: çocuklarda öksürük | bebeklerde ateş