A vitamini, göz sağlığı için vazgeçilmez bir besin ögesidir. Özellikle gece görüşü ve göz yüzeyinin sağlığı için kritik öneme sahiptir. Eksikliğinde önce gece körlüğü, tedavi edilmezse kalıcı körlük gelişebilir.
A vitamini göz için neden önemli?
A vitamini gözde iki temel işlev görür:
Görme pigmenti: Retinada ışığı algılayan hücrelerde (rod ve koni) görme pigmentinin yapı taşıdır
Göz yüzeyi: Kornea ve konjunktivayı (göz akı) kaplayan hücrelerin sağlığını korur
Gece körlüğü (tavuk karası) nedir?
Gece körlüğü, A vitamini eksikliğinin en erken belirtisidir. Çocuk loş ışıkta veya alacakaranlıkta görmekte zorlanır.
Nasıl oluşur:
Retinada rod hücreleri loş ışıkta görmeyi sağlar
Bu hücrelerdeki rodopsin pigmenti A vitamininden (retinal) yapılır
A vitamini eksikliğinde rodopsin üretimi azalır
Rod hücreleri düzgün çalışamaz, gece görüşü bozulur
Çocuğunuzda gece körlüğünü nasıl anlarsınız?
Akşam karanlığında: Oyun oynamak istemez, içeri girmek ister
A vitamini, retinal fotoreseptör fonksiyonu ve oküler yüzey epitelinin bütünlüğü için esansiyeldir. Eksikliği önlenebilir körlüğün dünya genelinde en önemli nedenidir.
Görme Siklusu (Visual Cycle)
Retinada görme siklusu:
Rodopsin: Rod hücrelerinde opsin proteini + 11-cis-retinal'den oluşur
Korneal kuruluk saptanan çocuklarda vakit geçirmeden yüksek doz A vitamini tedavisi başlanmalıdır.
Sık sorulan sorular
Gece körlüğü nedir?
Gece körlüğü (tavuk karası), loş ışıkta veya alacakaranlıkta görmede zorluktur. A vitamini eksikliğinin en erken belirtisidir ve tedavi ile 24-48 saat içinde düzelir.
Çocuğumda gece körlüğü olduğunu nasıl anlarım?
Akşam karanlığında oyun oynamak istememe, loş odada eşyalara çarpma, gece uyanınca aşırı korku, karanlık yerlerden kaçınma belirtileri olabilir.
Bitot lekeleri nedir?
Göz akında (konjunktiva) görülen köpüksü, beyaz-gri üçgen şeklinde lekelerdir. A vitamini eksikliğinin göz bulgularından biridir ve tedavi ile düzelir.
A vitamini eksikliğinde körlük kalıcı mı?
Erken evrelerde (gece körlüğü, göz kuruluğu, Bitot lekeleri) tedavi ile tam düzelme olur. Ancak kornea skarı gelişmişse görme kaybı kalıcı olabilir.
Göz bulgularında ne yapmalıyım?
Göz kuruluğu, kızarıklık veya beyaz lekeler fark ederseniz hemen doktora başvurun. Kornea tutulumu hızla ilerleyebilir, erken tedavi hayati önem taşır.
Yazan: Uzm. Dr. Yaşar Hüseyin Onganlar — Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı, Ankara Çayyolu / Beytepe.
Önemli: Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Çocuğunuz için bireysel tanı ve tedavi planı yüz yüze muayene ile belirlenir. Sorularınız için randevu alabilirsiniz.
