Çocuklarda işitme kaybı, sesin dış kulaktan beyne kadar olan yolda yeterince iletilememesi veya işlenememesi demektir. Kayıp tek taraflı veya iki taraflı olabilir; hafiften derine kadar değişir. Erken fark edilip desteklenen çocuklarda konuşma, dil ve okul başarısı belirgin şekilde daha iyi seyreder.
Bu yazı hub sayfasıdır. Nedenler için işitme kaybı nedenleri, testler için çocuklarda işitme testleri, tedavi için erken müdahale ve tedavi sayfalarına bakın.
Ne sıklıkta görülür?
Canlı doğumlarda iki taraflı, orta–ağır–derin derecede sensorinöral işitme kaybı yaklaşık 1000 doğumda 1–2 çocuğu etkiler. Bunların bir kısmında kayıp 75 dB’nin üzerindedir. Ayrıca yaklaşık 1000’de 1–2 çocukta hafif tek taraflı kayıp bildirilir. Okul çağında, özellikle hafif ve geçici iletim tipi kayıplar (sık orta kulak iltihabı) eklendiğinde etkilenen çocuk oranı belirgin artar.
İşitme kaybı tipleri
İletim tipi işitme kaybı
Ses dış veya orta kulakta engellenir; iç kulağa yeterince ulaşmaz. Sık örnekler: kulak kiri, yabancı cisim, zar delinmesi, orta kulakta sıvı (efüzyonlu otit), kemikçik zincir sorunları. Birçok iletim tipi kayıp tedavi edilebilir veya cerrahi/tıbbi müdahale ile düzeltilir.
Sensorinöral işitme kaybı
İç kulak (koklea) veya işitme siniri etkilenmiştir. Genetik nedenler, doğum öncesi enfeksiyonlar, menenjit, ototoksik ilaçlar ve bazı sendromlar bu gruptadır. Kalıcı olabilir; işitme cihazı veya koklear implant gibi destekler gerekebilir.
Mikst tip
Hem iletim hem sensorinöral bileşen vardır. Örneğin orta kulak hastalığı ile birlikte iç kulak kaybı.
Santral işitme sorunları
Ses “duyulur” ama gürültülü ortamda anlama, sesi yerelleştirme veya hızlı konuşmayı takip etme zorlaşabilir. Bu durum klasik “desibel kaybı”ndan farklı bir işitsel işlemleme sorunudur.
Not: Bebeklerde kepçe kulak / kulak şekillendirme dış kulağın şekliyle ilgilidir; işitme kaybı ile aynı şey değildir. Şekil bozukluğu olan bebeklerde işitme de değerlendirilir.
Dereceler: dB ne anlama gelir?
İşitme eşiği desibel (dB) ile ifade edilir. Kabaca:
- 0–15 dB: Normal aralık — konuşma sesleri duyulur.
- 16–25 dB: Hafif (çok hafif) kayıp — yumuşak ünsüzler kaçabilir.
- 25–30 dB: Hafif kayıp — bazı konuşma sesleri ve yüksek şiddette konuşma duyulur.
- 30–50 dB: Orta — normal konuşmanın çoğu kaçabilir.
- 50–70 dB: Ağır — normal konuşma sesleri duyulmaz.
- 70 dB ve üzeri: Derin — konuşma ve çoğu ses duyulmaz.
Hafif veya tek taraflı kayıp “önemsiz” değildir; gürültülü sınıfta dikkat, dil ve akademik başarı etkilenebilir.
Gelişim ve konuşmaya etkisi
İşitme, konuşma ve dil öğrenmenin temelidir. Kayıp ne kadar erken başlar ve ne kadar geç desteklenirse, dil, sosyal-duygusal gelişim ve okul performansı o kadar risk altındadır. Bu yüzden tarama, tanı ve müdahale için 1–3–6 ay hedefleri kritiktir: tarama en geç 1. ayda, tanı en geç 3. ayda, erken müdahale en geç 6. ayda.
Ne zaman doktora / odyolojiye başvurmalı?
- Yenidoğan işitme taramasından kaldıysa veya takip testi önerildiyse
- Yaşına göre seslere / ismine tepki zayıfsa
- Konuşma ve dil gelişimi yaşıtlarının gerisindeyse
- Sık veya uzun süren orta kulak iltihabı / sıvı varsa
- Ailede çocukluk çağı işitme kaybı öyküsü varsa
Değerlendirme yolu için işitme testleri yazısına, tedavi seçenekleri için tedavi rehberine geçin.
İlgili yazılar
Bu konuyu bütüncül okumak için: