İşitme kaybının nedeni; kaybın tipine (iletim / sensorinöral), doğuştan mı sonradan mı başladığına ve tek taraflı mı iki taraflı olduğuna göre değişir. Ailelerin en sık sorduğu soru şudur: “Tarama geçti, yine de kayıp olabilir mi?” Evet — bazı kayıplar geç ortaya çıkar veya ilerleyicidir; bu yüzden risk faktörleri ve gelişim takibi sürer.
Tanımlar için çocuklarda işitme kaybı nedir? sayfasına bakın.
İletim tipi kayıpların sık nedenleri
- Kulak kiri (buşon), yabancı cisim, dış kulak yolu darlığı
- Orta kulakta sıvı / efüzyonlu otitis media
- Kulak zarı delinmesi, kronik orta kulak hastalıkları
- Kemikçik zincir sorunları, kolesteatom
- Doğuştan dış/orta kulak anomalileri
Sık ve uzun süren orta kulak sıvısı, konuşmayı “sanki pamukla duyuyormuş” gibi bozar; bu durumda işitme ve orta kulak testleri gerekir.
Sensorinöral kayıpların sık nedenleri
Doğum öncesi / doğuştan
- Genetik nedenler (sendromik veya sendromik olmayan)
- Rahim içi enfeksiyonlar — özellikle sitomegalovirüs (CMV); ayrıca toksoplazma, kızamıkçık, sifiliz, herpes
- Bazı kraniyofasiyal anomaliler ve sendromlar
Doğum sonrası
- Bakteriyel menenjit ve ağır enfeksiyonlar
- Kabakulak, kızamık gibi viral hastalıklar (aşılama ile risk azalır)
- Ototoksik ilaçlar (ör. bazı antibiyotikler, kemoterapi ajanları — hekim kontrolünde)
- Kafa travması, gürültü, bazı metabolik durumlar
Yenidoğan ve süt çocuğunda risk işaretleri
Aşağıdakilerden biri varsa işitme açısından daha yakın izlem gerekir:
- Ailede çocukluk çağı sensorinöral işitme kaybı
- 1500 gramın altında doğum ağırlığı, uzun mekanik ventilasyon
- Değişim transfüzyonu gerektiren ağır sarılık
- Bakteriyel menenjit, ototoksik ilaç kullanımı
- Kulak kepçesi / kulak yolu anomalileri, sendrom bulguları
- Ailenin konuşma-dil veya “duymuyor” endişesi
- En az 3 ay süren tekrarlayan veya ısrarlı orta kulak sıvısı
Yenidoğan tarama pratiği için ayrıca yenidoğan işitme testi sayfasına bakın.
Konuşma gecikmesi: ne zaman sevk düşünülür?
Tek başına “geç konuşuyor” her zaman işitme kaybı demek değildir; ancak şu eşikler değerlendirme için güçlü işarettir:
- 12 ay: Agulama / ses taklidi yok
- 18 ay: Tek sözcük yok
- 24 ay: 10’dan az tek sözcük
- 30 ay: 100’den az sözcük; iki sözcüklü birleşim yok; anlaşılmaz konuşma
- 36 ay: 200’den az sözcük; telgraf cümle yok; anlaşılırlık %50’nin altında
- 48 ay: 600’den az sözcük; basit cümle yok; anlaşılırlık %80’in altında
Ne yapmalısınız?
Şüphede zaman kaybetmeyin. Pediatrist muayenesi + odyolojik değerlendirme planlanır. Test seçenekleri işitme testleri yazısında; destek seçenekleri tedavi yazısındadır.
İlgili yazılar
Bu konuyu bütüncül okumak için: