Skolyoz, omurganın yana doğru eğriliği ve genellikle omurların dönmesi (rotasyon) ile birlikte seyreden bir deformitedir. Omurga sadece dümdüz değildir; normalde öne–arkaya hafif kavisler (lordoz ve kifoz) vardır. Skolyozda asıl sorun yan düzlemdeki eğriliktir.
Deformite doğuştan (konjenital), büyüme döneminde idiyopatik olarak, nöromüsküler hastalığa bağlı veya travma sonrası gelişebilir. İlerleyen eğrilikler göğüs kafesi şeklini bozabilir, solunum kapasitesini azaltabilir, erken dejeneratif eklem hastalığı riskini artırabilir ve çocukta belirgin gövde asimetrisine yol açabilir.
En sık form idiyopatik skolyozdur. Belirtiler: skolyoz belirtileri. Tanı: Cobb açısı ve grafiler. Tedavi: korse ve cerrahi. Öne–arkaya kamburluk: kifoz.
Skolyoz nasıl sınıflanır?
| Tip | Ne zaman / neden? | Öne çıkan özellik |
|---|---|---|
| İdiyopatik | Başka hastalık yokken; infantil (0–3), juvenil (4–10), adölesan (≥11) | En sık; adölesan dönemde fark edilir |
| Konjenital | Doğuştan omur oluşum/segmentasyon kusuru | Hemivertebra, unilateral bar; erken ilerleme |
| Nöromusküler | CP, SMA, Duchenne, polio vb. | Altta yatan kas/sinir hastalığı |
| Sendromik | NF, Marfan, diğer | Ek bulgular (cilt, iskelet) |
| Kompansatuar | Bacak boy farkı | Pelvis eğikliği; asıl neden bacakta |
Skolyoz ile kifoz farkı
Skolyoz yana eğriliktir; kifoz ise omurganın öne–arkaya aşırı kavisidir (kamburluk). İkisi birlikte bulunabilir. Keskin veya hızla artan kamburluk skolyozdan bağımsız değerlendirilmelidir.
Ne zaman şüphelenmeli?
- Omuz yüksekliği, bel çukuru veya kalça simetrisinde fark
- Öne eğilince sırtta tek taraflı kaburga çıkıntısı (hörgüç)
- Okul taramasında veya mayo giyme sırasında fark edilen asimetri
- Belirgin sırt ağrısı, atipik eğri paterni
- Café-au-lait lekeleri, sakral gamze, orta hat kıllanması, idrar kaçırma — idiyopatik dışı neden araştırılmalı
Erken tanının önemi
Hafif eğriler yıllarca stabil kalabilir; ancak büyüme hızının yüksek olduğu dönemlerde (özellikle kızlarda menarş öncesi) ilerleme riski artar. Erken fark etmek izlem sıklığını, korse zamanlamasını ve cerrahi kararını doğru planlamayı kolaylaştırır.