Arı sokması çoğu çocukta kızarıklık, ağrı ve şişlikle sınırlı kalır. Küçük bir grup ise alerjik reaksiyon geliştirir; en ağır tablo anafilaksi olarak adlandırılır ve acil tedavi gerektirir. Sokmadan sonraki ilk 2 saat en kritik izlem dönemidir; bu sürede çocuğun nefes alışı, konuşması ve genel halini yakından izleyin.
Hafif alerjik bulgular
Bazı çocuklarda sokma yerinden uzakta kurdeşen (ürtiker) — kırmızı, kaşıntılı kabarık lekeler — veya yüzde genel şişlik görülür. Kurdeşen tek bir bölgede veya vücuda yayılmış olabilir. Tek başına kurdeşen bazen evde antihistaminik ile yönetilebilir; ancak çocuk doktorunuzla görüşün çünkü ilerleyen reaksiyon riski vardır.
Mide bulantısı, karın ağrısı veya kusma da alerjik reaksiyonun parçası olabilir. Baş dönmesi, halsizlik veya ateş de görülebilir. Bu bulgular tek başına veya nefes şikayetiyle birlikte değerlendirilmelidir.
Şiddetli kaşıntı birkaç gün sürebilir; alerji öyküsü olan çocuklarda ciltte uzamış şişlik de görülebilir. Bu tablo her zaman anafilaksi demek değildir; yine de hekim değerlendirmesi gerekir.
Anafilaksi — hemen 112
Aşağıdaki bulgulardan biri veya birkaçı varsa beklemeyin:
- Nefes darlığı, hırıltı, öksürük veya boğazda sıkışma
- Yutma veya konuşma güçlüğü, salya akması, ses kısıklığı
- Dudak, dil veya boğazda hızlı şişlik
- Bayılma, çok halsizlik, bilinç değişikliği veya çocuğun normaline göre çok hasta görünmesi
- Vücuda yayılan kurdeşen ile birlikte yukarıdaki bulgular
- Ciltte solukluk, mavilik veya soğuk terleme
Daha önce arı sokmasına şiddetli alerjik reaksiyon (sadece kurdeşen dışında) geçiren ve 2 saat içinde tekrar sokulan çocukta acil değerlendirme gerekir. Adrenalin (epinefrin) otomatik enjektörü kullanan aileler hekim planına göre hareket eder; enjektör sonrası yine de 112 çağrılmalıdır. Enjektör kullanımından sonra çocuğu yatırın; nefes zorluğunda oturmasına izin verin.
Kimler daha riskli?
Ailede alerji, astım veya önceki şiddetli böcek sokması öyküsü riski artırabilir. Çok sayıda sokma — küçük çocukta kiloya göre çok sayıda, ergenlerde onlarca sokma — daha ağır tablo riskini yükseltir. Ağız içi sokma boğazda şişlik riski nedeniyle acil değerlendirme gerektirir. Göz içine veya hemen çevresine sokma da acil görülür.
Vücuda yayılan kurdeşen tek başına bazen acil servise yönlendirme gerektirir; çocuk doktorunuzla veya acil hattıyla görüşün. Bilinçli alerji varsa alerji değerlendirmesi, eylem planı ve gerekirse koruyucu tedavi hekiminizle planlanır.
Normal reaksiyondan fark
Sokma yerinde şişlik ve kızarıklık — hatta geniş lokal şişlik — çoğu zaman alerji değildir. Alerji düşündüren bulgular: vücuda yayılan kurdeşen, nefes ve dolaşım sorunları, hızla gelişen yüz-boğaz şişliği, kusma ve bilinç değişikliği. Normal şişlik süresi ve ilk yardım yazılarını birlikte okuyun.
Sonraki sokmalar için plan
Bir kez şiddetli reaksiyon geçiren çocukta sonraki sokmalarda risk yüksektir. Çocuk doktorunuzla alerji testi, eylem planı ve gerekirse adrenalin enjektörü tartışılır. Aile, kreş ve okul planı bilmelidir. Koruyucu alerji tedavisi bazı çocuklarda uzun vadede reaksiyon riskini azaltabilir; bu seçenekler hekiminizle değerlendirilir. Ailede astım, egzema veya gıda alerjisi öyküsü olan çocuklarda böcek sokmasına alerji riski biraz daha yüksek olabilir; yine de çoğu sokma hafif seyreder.