Orta kulak enfeksiyonu, kulak zarı arkasındaki boşluğun viral veya bakteriyel enfeksiyonudur. Küçük çocuklarda en sık görülen kulak sorunlarından biridir; zirve 6–12 ay arasıdır ve 5 yaşından sonra sıklık azalır. Çoğu olay birkaç gün içinde düzelir; doğru tanı ve ağrı kontrolü önceliklidir.
Nasıl oluşur?
Genelde soğuk algınlığı veya burun tıkanıklığı sonrası gelişir; çoğu zaman soğukun 3. gününde kulak ağrısı başlar. Burun ve boğazdaki şişlik östaki borusunu tıkayır; orta kulakta sıvı birikir ve enfeksiyon riski artar. Bebeklerde östaki borusu daha kısa ve yatay olduğu için sıvı boşalması zordur; bu yüzden küçük yaşta daha sık görülür.
Bakteriyel enfeksiyonlarda sık görülen mikroplar pnömokok, nontipable Hemofilus influenzae ve Moraxella catarrhalis’tir. Konjugat pnömokok aşıları (PCV) orta kulak enfeksiyonu sıklığını azaltmıştır. Viral üst solunum yolu enfeksiyonları da orta kulak inflamasyonunu tetikleyebilir.
Belirtiler
- Kulak ağrısı veya kulak çekme
- 38°C ve üzeri ateş — yaklaşık yarısında görülür
- Huzursuzluk, uyku bozulması, iştah azalması
- Burun akıntısı, öksürük, boğaz ağrısı
- İşitmede geçici azalma, denge sorunları
- Nadiren kulaktan sarı-beyaz akıntı — kulak zarında küçük delik olabilir, genelde birkaç gün içinde kapanır
Küçük bebekler bazen sadece ateş ve huzursuzlukla ortaya çıkar; kulak ağrısını ifade edemezler. Büyük çocuklar baş ağrısı, kulak çınlaması veya “içimden gelen” ağrı tarif edebilir.
Tanı
Tanı kulak muayenesiyle konur. Doktor kulak zarına bakarak şişme, kızarıklık ve hareket azalmasını değerlendirir. Laboratuvar veya röntgen çoğu zaman gerekmez. Telefonla “kulak enfeksiyonu” tanısı güvenilir değildir.
Tedavi ve izlem
Ağrı kontrolü her durumda önceliklidir: parasetamol veya ibuprofen (yaş ve kiloya uygun doz). Altı aydan küçük bebeklerde ibuprofen için hekim onayı gerekir.
İzlem: Bazı hafif tablolarda hekim 48 saat izlem önerebilir; bu sürede ağrı kesici verilir ve durum takip edilir. 48 saat sonra hâlâ ateş veya ağrı varsa antibiyotik düşünülür. Şiddetli tablo, küçük yaş veya risk faktörleri olan çocuklarda antibiyotik daha erken başlanabilir.
Antibiyotik: Tanı kesinleştiğinde ve hekim uygun gördüğünde oral antibiyotik kullanılır; penisilin alerjisi varsa alternatifler seçilir. Tedaviye rağmen düzelme yoksa yeniden değerlendirme gerekir.
Evde bol sıvı, dinlenme ve konfor önemlidir. Ağrılı ve ateşli günlerde kreşe gitmeyin; ateş düştükten sonra okula dönüş uygundur. Orta kulak enfeksiyonu başkalarına bulaşmaz; bulaşan soğuk virüsüdür.
Tekrarlayan enfeksiyonlarda kreş yoğunluğu, pasif sigara ve ağızla nefes alma (burun tıkanıklığı) riski artırır. Emzirme süresi ve konjugat pnömokok aşısı koruyucu rol oynayabilir. Yatarken biberon vermek reflü ve kulak sorunlarıyla ilişkilendirilmiştir; uyanık besleme tercih edilir.
Ne zaman tekrar doktora?
24 saat sonra hâlâ ağrı veya 38°C üzeri ateş, kulak arkasında kızarıklık-şişlik, şiddetli huzursuzluk veya işitme sorununun iki haftadan uzun sürmesi hekime dönüş gerektirir. Yılda dörtten fazla enfeksiyon tekrarlayan tablo düşündürür. Büyük çocuklarda kulak ağrısı bazen diş çürüğü veya bademcik sorunlarından yansır; muayenede bu alanlar da kontrol edilir.
Kulak ağrısı nedenleri ve acil işaretler için ilgili yazılara bakın.
Çocuk büyüdükçe östaki borusu daha dik konuma gelir ve enfeksiyonlar azalır. Nadiren kulak zarındaki küçük delik birkaç gün içinde kapanır ve işitme normale döner. İki haftadan uzun işitme sorunu veya sürekli irritabilite için yeniden muayene gerekir.