Meningokok aşısı, Neisseria meningitidis bakterisinin neden olduğu menenjit ve septisemi gibi ağır enfeksiyonlara karşı koruma sağlar. Hastalık hızlı ilerleyebilir; aşı önleyici koruma sunar.
Meningokok hastalığı nedir?
Meningokok, beyin zarları (menenjit) ve kandaki enfeksiyon (septisemi) yapabilir. Bulaş damlacık yoluyla olur: öksürük, hapşırma, yakın temas. Kreş ve kalabalık ortamlarda risk artar.
- 1 yaş altı ve ergenlik dönemi (16–23 yaş) yüksek risk gruplarıdır
- Hastalık saatler içinde ağırlaşabilir
- İyileşenlerde işitme kaybı, nörolojik sekeller görülebilir
Meningokok aşısı neden yapılmalı?
Ulusal (ücretsiz) çocukluk aşı takviminde rutin meningokok aşısı yoktur; aşı ücretli ve isteğe bağlıdır. Yüksek risk veya aile tercihiyle çocuk doktoru planlar.
Koruma oranı aşı tipine ve serogruba göre değişir; en sık görülen türlere karşı yüksek etkinlik gösterir. Tüm serogrup türlerine karşı tek aşı yoktur — bu nedenle farklı aşı tipleri kullanılır.
Meningokok aşı tipleri
MenACWY (konjuge aşılar)
A, C, W ve Y serogrup meningokoklarına karşı korur. Ergenlik öncesi ve üniversite/kalabalık ortam öncesi önerilir.
MenB (B grubu)
En sık görülen serogrup türlerinden biri olan B grubuna karşı korur. Bebeklik ve erken çocukluk döneminde sık değerlendirilir.
Kimlere önerilir?
- Kreşe giden veya kalabalık ortamda kalan bebekler
- Bağışıklık sistemi zayıf çocuklar (hekim planı)
- Seyahat veya salgın riski olan bölgeler
- Aile tercihi ve risk-fayda değerlendirmesi
Doz planı (genel çerçeve)
Plan marka ve yaşa göre değişir; mutlaka hekiminizle belirlenir:
- MenB: Bebeklikte 2–3 doz + rapel (markaya göre)
- MenACWY: Ergenlik öncesi 1. doz; risk durumunda erken başlanabilir
- Ülkemizde menenjit vakaları en çok 2 yaş altında görüldüğü için bazı hekimler erken dönemde tamamlamayı önerir
Güncel ulusal program: 2025 aşı takvimi, ay ay aşı takvimi.
Kimler aşı olmamalı?
- Önceki doza şiddetli alerjik reaksiyon öyküsü
- Ağır akut hastalık döneminde (hafif soğuk algınlığında genelde erteleme gerekmez)
Meningokok aşısının yan etkileri nelerdir?
En sık enjeksiyon yerinde kızarıklık, şişlik ve hafif ateştir. Ciddi alerji nadirdir. Ayrıntı: aşı sonrası yan etkiler.
MenB ve MenACWY neden ayrı aşılar?
Meningokok aşısı tek tip değildir. MenB (B grubu) ile MenACWY (A, C, W, Y) farklı kapsama sahiptir; biri diğerinin yerine geçmez. Bebeklik, ergenlik ve yurt/askeri toplu yaşam gibi risk dönemlerinde hekim planı kişiselleştirilir.
Hafif ateş veya lokal kızarıklık sık yan etkidir; ciddi alerji öyküsünde aşı ertelenir/yeniden planlanır. Okuma: meningokok hastalığı ve aşılar, ay ay aşı takvimi, aşılar zamanında yapılmalıdır.
Okul, yurt ve seyahat dönemleri
Ergenlik ve toplu yaşam (yurt, askeri birlik, bazı yurt dışı seyahatler) meningokok riskini artırabilir. Bebeklik dozları tamamlanmış olsa bile hekim, yaş ve risk durumuna göre ek doz veya hatırlatma planı önerebilir. Ateşli hastalık sırasında doz ertelenebilir; soğuk algınlığı tek başına her zaman engel değildir.
Aşı yan etkileri için aşı yan etkileri yazısına bakabilirsiniz.
Ne zaman randevu düşünülmeli?
Uyarı bulguları varsa veya ev önerileriyle ilerleme yoksa beklemeyin. Online randevu ile kişiselleştirilmiş değerlendirme alınabilir. Bilgilendirme metinleri muayene yerine geçmez; çocuğunuzun yaşı ve öyküsü planı belirler.
İlgili: bebek aşı takvimi, randevu.
Doz takvimini hesaplayın
Meningokok aşılarında doz sayısı ve dozlar arasındaki süre, ilk dozun yapıldığı yaşa göre değişir. Bebeğinizin doğum tarihini ve varsa ilk doz tarihini girerek takvimi adım adım görebilir, çıktısını alıp hekiminizle birlikte değerlendirebilirsiniz:
- Meningokok B (Bexsero) aşı takvimi hesaplama
- Meningokok ACWY (Nimenrix) aşı takvimi hesaplama
- Menactra aşı takvimi hesaplama
- Menveo aşı takvimi hesaplama
Hesaplayıcılar bilgilendirme amaçlıdır; nihai doz planı çocuğunuzun öyküsü ve muayenesi ile birlikte hekim tarafından belirlenir.